12 Grootste Grotten Ter Wereld

Onder de bergweiden van het Berner Oberland, tussen de Thunersee en de Emme, schuilt een grottenstelsel dat pas in 1966 werd ontdekt. Siebenhengste dankt zijn naam aan zeven opvallende sinkholes op het plateau. Wat begon als een lokale curiositeit groeide in de decennia erna uit tot het langste grottenstelsel van Zwitserland, met inmiddels meer dan 164 kilometer aan gekarteerde gangen.

De grot heeft een verticaal bereik van ruim 1.340 meter, waarmee het ook de diepste grot van het land is. Expedities voeren langs ondergrondse watervallen, nauwe schachten en ruime zalen waar stalactieten het plafond sieren. Het systeem bestaat uit meerdere niveaus die hydrologisch met elkaar verbonden zijn. Het regenwater dat op het plateau infiltreert, legt een lange weg af voordat het via bronnen in het dal weer aan de oppervlakte komt.

Voor speleologen is Siebenhengste een klassieker. De Zwitserse grottenvereniging organiseert er regelmatig expedities, en elk jaar komen er tientallen meters bij op de kaart. De afgelegen ligging en de technisch veeleisende schachten maken het echter geen grot voor beginners.

Hölloch, letterlijk 'hellegat', werd in 1875 ontdekt door Alois Ulrich, een lokale leraar die nieuwsgierig was naar de herkomst van een krachtige bron in het Muotathal. Wat hij aantrof bleek de ingang van een gigantisch ondergronds stelsel. Tot 2008 droeg Hölloch de titel van langste grot van Europa, totdat de Oekraïense Optymistytsjnagrot die positie overnam.

Met ruim 213 kilometer aan gangen is Hölloch nog altijd het langste grottenstelsel van Zwitserland als je alleen naar aaneengesloten kalksteengrotten kijkt (Siebenhengste is dieper maar korter). De grot ontwikkelde zich in Mesozoïsch kalksteen en heeft meerdere niveaus die tot op grote diepte zijn verkend. Bij hevige regenval kunnen delen van de grot blank komen te staan, wat expedities gevaarlijk maakt.

Bezoekers kunnen via begeleide tours een deel van de grot verkennen, van korte wandelingen tot meerdaagse bivakexpedities. Die laatste zijn niet voor watjes: deelnemers kruipen door nauwe spleten, klimmen langs touwen en overnachten ondergronds. Volgens de organisatoren van de Trekking Team AG komt het voor dat groepen door plotseling stijgend water een extra nacht in de grot moeten doorbrengen.

Cantabrië, in het noorden van Spanje, is een van de grottenrijkste regio's van Europa. Het Sistema del Alto Tejuelo is daar het paradepaardje: een netwerk van verbonden grotten dat inmiddels bijna 218 kilometer lang is. Het stelsel werd in 1965 ontdekt en groeide gestaag naarmate speleologen nieuwe verbindingen legden tussen afzonderlijke grottensystemen in het kalksteenplateau.

De grot is minder bekend dan sommige andere namen op deze lijst, deels omdat Spanje een overvloed aan grotten heeft en het Sistema del Alto Tejuelo pas de laatste jaren spectaculair in lengte toenam. De ontdekking van cruciale verbindingspassages tussen eerder losse systemen zorgde voor een sprong op de wereldranglijst.

Het karstlandschap van Cantabrië is geologisch verwant aan dat van het aangrenzende Baskenland en Asturië. Dezelfde Mesozoïsche kalksteenlagen herbergen tientallen andere stelsels, waaronder het Mortillanosysteem (bijna 148 km) en het Sistema del Gándara (119 km). Geen regio ter wereld heeft een hogere dichtheid aan lange grotten per vierkante kilometer.

Lechuguilla Cave is het best bewaarde geheim van Carlsbad Caverns National Park. Mijnwerkers kenden de ingang al sinds de vroege twintigste eeuw, maar pas in 1986 groeven speleologen een geblokkeerde passage open en ontdekten wat erachter lag: een stelsel van ongekende schoonheid. Gigantische gipskristallen, zeldzame zwavelmineralen en fragiele calcietformaties maken Lechuguilla tot een van de mineralogoisch rijkste grotten ter wereld.

Met bijna 245 kilometer aan gekarteerde gangen is het de langste grot van New Mexico en de diepste van de Verenigde Staten, met een verticaal bereik van 489 meter. Maar de echte waarde zit in wat er groeit: Lechuguilla herbergt unieke micro-organismen die nergens anders op aarde zijn aangetroffen. Onderzoekers van NASA gebruikten de grot als studielocatie voor astrobiologie, omdat de omstandigheden lijken op die van ondergrondse systemen op Mars.

De grot is gesloten voor toeristen. Alleen wetenschappers en gekwalificeerde karteringsteams krijgen toegang, onder strikte voorwaarden. Elke schoen wordt gedesinfecteerd, elke route vooraf goedgekeurd. Het doel: de grot zo ongerept mogelijk houden voor toekomstig onderzoek.

De naam zegt alles. Toen speleologen van de Lvivse grottenclub Cyclop in 1966 beweerden dat het gipsdoolhof bij het dorpje Korolivka veel groter was dan de eerste metingen suggereerden, werden ze door collega's uitgemaakt voor optimisten. Ze kregen gelijk. De Optymistytsjnagrot groeide van 3 kilometer bij de ontdekking tot ruim 265 kilometer vandaag, en is daarmee de langste gipsgrot ter wereld, erkend door Guinness World Records.

Het hele stelsel ligt onder een gebied van amper twee vierkante kilometer, in een gipslaag die niet dikker is dan dertig meter. De gangen zijn gemiddeld drie meter breed en anderhalve meter hoog, wat betekent dat je er vooral gebogen doorheen loopt. Op kruispunten kunnen de zalen tot tien meter hoog worden. Kleurige gipskristallen, zwarte mangaanoxide-rozetten en calcietdruipstenen sieren de wanden.

De grot ligt slechts een paar honderd meter van de Ozernagrot (Priester's Grotto), zelf goed voor ruim 142 kilometer aan gangen. Speleologen vermoeden dat beide systemen met elkaar verbonden zijn, maar dat bewijs is nog niet geleverd. Mocht die verbinding er komen, dan zou het gecombineerde stelsel direct in de top vijf belanden.

Op het eiland Borneo, diep in het tropisch regenwoud van Sarawak, ligt Gunung Mulu National Park. Het UNESCO-werelderfgoed herbergt een verzameling grotten die elke bezoeker met open mond achterlaat. Het Clearwater Cave System is met bijna 269 kilometer het langste stelsel van Zuidoost-Azië en een van de grootste ter wereld qua volume.

De eerste verkenning vond plaats tijdens een expeditie van de Royal Geographical Society in 1977-78, waarbij vijftien kilometer aan gangen in kaart werden gebracht. In de decennia erna groeiden die metingen gestaag, onder meer door de ontdekking van een verbinding met de Grot van de Winden in 1988 en de Blackrock Cave in 1991. Door de grot stroomt een kristalheldere ondergrondse rivier die het stelsel zijn naam gaf.

Maar Clearwater is niet de enige attractie van Mulu. Deer Cave, in hetzelfde park, heeft een van de grootste grotpassages ter wereld, en de Sarawak Chamber claimt de titel van grootste grotkamer gemeten naar oppervlakte. Elke avond bij schemering verlaten miljoenen vleermuizen Deer Cave in een spectaculaire zwerm die vanuit de jungle zichtbaar is. Volgens schattingen van het parkbeheer gaat het om drie tot vijf miljoen exemplaren.

Wind Cave dankt zijn naam aan het krachtige briesje dat voortdurend in en uit de enige natuurlijke opening waait. Die luchtstroom ontstaat doordat de grot de atmosferische druk probeert te evenaren met die van de buitenlucht. De eerste gedocumenteerde ontdekking dateert uit 1881, toen broers Jesse en Tom Bingham het fluitende geluid hoorden en de bron gingen zoeken.

Met ruim 270 kilometer aan gangen lijkt Wind Cave op het eerste gezicht vergelijkbaar met andere stelsels op deze lijst. Maar er is een cruciaal verschil: al die kilometers zitten gepropt in een relatief klein volume gesteente. Wind Cave geldt daarmee als het dichtste grottenstelsel ter wereld, met meer gangenlengte per kubieke kilometer dan welk ander systeem ook. De gangen vormen een driedimensionaal doolhof op meerdere verdiepingen, met complexe kruisingen die zelfs ervaren karteringsteams in verwarring brengen.

De grot is wereldberoemd om zijn boxwork: honingraatachtige calcietstructuren die uit de wanden en plafonds steken. Ongeveer 95 procent van al het bekende boxwork ter wereld bevindt zich in Wind Cave, volgens de National Park Service. Bovengronds beschermt het nationale park een van de laatste ongerepte prairies van Noord-Amerika, waar bizons, pronghorns en prairiehonden rondlopen.

South Dakota heeft niet één maar twee van de langste grotten ter wereld, en ze liggen amper tachtig kilometer van elkaar. Jewel Cave, vernoemd naar de schitterende calcietkristallen die de wanden bedekken, werd in 1900 ontdekt door twee lokale prospectors die een koude luchtstroom voelden vanuit een smalle rotsspleet in de Black Hills.

De grot groeide spectaculair in lengte gedurende de tweede helft van de twintigste eeuw. In de jaren zestig was er nog maar zo'n drie kilometer in kaart gebracht. Sindsdien hebben honderden vrijwilligers en speleoogen meer dan 354 kilometer aan gangen gedocumenteerd, en het einde is nog lang niet in zicht. Karteringsteams van de National Park Service schatten dat het werkelijke stelsel meer dan duizend kilometer lang kan zijn.

Wat Jewel Cave onderscheidt van zijn buurman Wind Cave is de rijkdom aan secundaire mineraalformaties. Naast de naamgevende calcietkristallen vind je er hydromagensiet-ballonnen, fragiele frostwork-naalden en mangaanoxide-coatings die de gangen een donkerbruine gloed geven. De grot is via begeleide tours gedeeltelijk toegankelijk voor bezoekers, inclusief een avontuurlijkere wildgrotrondleiding.

Onder het schiereiland Yucatán in Mexico ligt een wereld die je alleen met duikuitrusting kunt betreden. Sistema Sac Actun is een uitgestrekt netwerk van onderwater gangenstelsels, gevoed door cenotes: natuurlijke sinkholes die de toegangspoorten vormen tot het grondwater. Lange tijd werden Sac Actun en het aangrenzende Sistema Dos Ojos als aparte grotten beschouwd, tot duikers in 2018 een verbindingstunnel ontdekten. In één klap werd het gecombineerde stelsel een van de langste ter wereld.

De grot is niet alleen geologisch interessant. In de glashelder onderwater gangen zijn skeletten gevonden van mammoeten, reuzluiaards en een menselijk skelet van naar schatting 13.000 jaar oud. Onderzoekers publiceerden in 2018 in het tijdschrift PLOS ONE dat de vondsten nieuw licht wierpen op de vroege menselijke bewoning van het Amerikaanse continent.

Voor gecertificeerde grotduikers is Sac Actun een bedevaartsoord. Via cenotes als Gran Cenote bij Tulum kun je het stelsel betreden en door turquoise water zwemmen tussen stalactieten die gevormd werden toen de gangen nog droog waren, duizenden jaren geleden. De Mexicaanse overheid beschermt de cenotes steeds strenger vanwege vervuiling en massatoerisme.

China's Guizhou-provincie staat bekend om zijn spectaculaire karstlandschappen, en Shuanghedong (letterlijk: Dubbeleriviergrot) is de kroon op dat ondergrondse koninkrijk. Met bijna 441 kilometer is het de langste grot van Azië en de derde ter wereld. Het stelsel bestaat uit acht hoofdgrotten en circa tweehonderd vertakkingen, verspreid over meerdere niveaus.

De eerste verkenning in 1988 was een samenwerkingsproject tussen Chinese en Franse speleologen. Sindsdien zijn er ruim twintig expedities geweest, maar door de afgelegen ligging en bureaucratische hindernissen verloopt het onderzoek trager dan bij vergelijkbare stelsels elders. Wat onderzoekers wel weten, is dat de grot een rijk ecosysteem herbergt met ondergrondse rivieren, watervallen en diersoorten die nergens anders voorkomen, waaronder blinde vissen en salamanders.

Bezoekers kunnen via het Shuanghedong National Geopark een deel van de grot betreden na een veiligheidsbriefing. De toegankelijke secties tonen imposante druipsteenformaties en rivierpassages. Maar het overgrote deel van het stelsel blijft voorbehouden aan wetenschappers. Bij elke nieuwe expeditie schuift Shuanghedong een paar plaatsen op de wereldranglijst, en speleologen vermoeden dat er nog honderden kilometers onontdekt terrein liggen.

Op amper een paar kilometer van Sistema Sac Actun, onder hetzelfde Yucatánse landschap, strekt zich een nog groter onderwaterstelsel uit. Sistema Ox Bel Ha, Maya voor 'Drie Paden van Water', telt inmiddels meer dan 541 kilometer aan gekarteerde gangen en is daarmee het langste onderwatergrottenstelsel ter wereld. De naam verwijst naar de drie belangrijkste waterstromen die het systeem voeden.

De grot werd voor het eerst verkend in de jaren negentig, maar de snelste groei kwam in de 21e eeuw toen verbeterde duiktechnologie en rebreather-apparatuur speleonauten in staat stelden steeds dieper en verder het systeem in te gaan. In 2023 passeerde Ox Bel Ha de grens van 500 kilometer en nam het de koppositie over van Sac Actun als langste onderwatergrot.

Wat Ox Bel Ha extra bijzonder maakt is de hydrologische complexiteit. Het stelsel verbindt zoetwater uit het binnenland met zout zeewater via het kustgebied, en in de mengzone (de halocline) ontstaan vreemde optische effecten die het zicht van duikers verstoren. Delen van het zuidelijke stelsel liggen binnen het Sian Ka'an Biosfeerreservaat, een UNESCO-beschermd gebied. De Quintana Roo Speleological Survey coördineert het karteringswerk en publiceert regelmatig bijgewerkte lengtedata.

Mammoth Cave is niet de grootste grot ter wereld vanwege kolossale kamers of duizelingwekkende diepte. Het is de grootste omdat het stelsel eindeloos door lijkt te gaan. Per 2025 staat de teller op 685,6 kilometer aan gekarteerde gangen, bijna twee keer zoveel als de nummer twee. En onderzoekers schatten dat er nog minstens 600 kilometer onontdekt terrein wacht.

De grot is al duizenden jaren in gebruik. Prehistorische indianen waagden zich meer dan dertig kilometer het donker in, gewapend met rietstengels als fakkels. In de negentiende eeuw groeide de grot uit tot een toeristische attractie, waar tot slaaf gemaakte gidsen zoals Stephen Bishop buitengewone kennis van het gangenstelsel opbouwden. Bishop tekende in de jaren 1840 een van de eerste gedetailleerde grotkaarten ter wereld, die decennialang als standaardreferentie diende.

Het keerpunt kwam in 1972, toen speleologen van de Cave Research Foundation na een expeditie van veertien uur een doorgang ontdekten die het Mammoth Cave-systeem verbond met het Flint Ridge-systeem. In één klap verdubbelde de bekende lengte. Sindsdien zijn ook Proctor Cave, Roppel Cave en Morrison Cave aan het stelsel gekoppeld. De Cave Research Foundation, een non-profitorganisatie van vrijwilligers, brengt elk jaar nieuwe gangen in kaart.

Bovengronds beschermt Mammoth Cave National Park meer dan 21.000 hectare Kentuckiaans heuvellandschap langs de Green River. Ondergronds leeft een verrassend divers ecosysteem: meer dan 130 diersoorten zijn in de grot geïdentificeerd, waarvan veertien nergens anders voorkomen. De oogloze Kentucky-grotgarnaal en de oogloze grotvis zijn de bekendste bewoners, aangepast aan een leven in volledige duisternis.