10 Langste Gletsjers Ter Wereld
De langste gletsjers ter wereld zijn kolossale rivieren van ijs die zich over honderden kilometers uitstrekken, van het onherbergzame Antarctica tot de hoge bergpassen van de Karakoram. Sommige zijn breder dan een snelweg en dikker dan de Eiffeltoren hoog is. Ze bewegen zich langzaam, vaak niet meer dan een paar meter per dag, maar hun invloed op het landschap is enorm.
In deze lijst rangschikken we gletsjers puur op lengte, het meest spectaculaire kenmerk van deze ijsreuzen. Dat levert een gevarieerd beeld op: van de Lambertgletsjer in Antarctica, die ruim 435 kilometer lang is, tot bergletsjers in Pakistan die trekkers naar de voet van K2 leiden. We nemen zowel polaire als niet-polaire gletsjers mee, omdat een puur lengtecriterium anders een erg Antarctisch lijstje zou opleveren.
Wat opvalt: de langste gletsjers buiten de poolgebieden liggen bijna allemaal in Centraal-Azië. De Karakoram, het zwaarst vergletsjerde gebergte op aarde buiten de polen, herbergt maar liefst vier van de tien. En terwijl vrijwel overal ter wereld gletsjers krimpen door klimaatverandering, groeit er op deze lijst één gletsjer nog steeds.
Baltoro Glacier
De Baltoro Glacier slingert als een bevroren snelweg door het hart van de Karakoram, recht naar de voet van K2, de op een na hoogste berg ter wereld. Met een lengte van circa 63 kilometer is het een van de langste gletsjers buiten de poolgebieden, maar het is vooral de spectaculaire omgeving die hem legendarisch maakt. Vier van de veertien achtduizenders liggen in het Baltoro-bekken.
De tocht over de gletsjer naar K2-basiskamp duurt doorgaans veertien dagen en geldt als een van de zwaarste trekkingexpedities ter wereld. Bergbeklimmers passeren onderweg de beroemde Concordia, het punt waar de Baltoro samenkomt met de Godwin-Austen Glacier. Op die plek, op ruim 4.500 meter hoogte, heb je in alle richtingen zicht op toppen boven de 7.000 meter.
Het oppervlak van de Baltoro ziet er op veel plekken niet uit als ijs. Dikke lagen puin, rotsbrokken en morene bedekken grote delen. Dat isolatiemateriaal vertraagt het smelten, maar het maakt de tocht er niet makkelijker op. Trekkers lopen eerder over een maanlandschap dan over gletsjerijs.
💡 Wist je dat? De Baltoro Glacier produceert het smeltwater voor de Shigar-rivier, die uiteindelijk uitmondt in de Indus, een van de langste rivieren van Azië.
Brüggen Glacier (Pio XI)
Terwijl vrijwel alle gletsjers op aarde krimpen, doet de Brüggen Glacier in Zuid-Chili precies het tegenovergestelde. Deze gletsjer, ook bekend als Pio XI, is de afgelopen decennia circa vijf kilometer opgerukt en heeft daarbij het Grevemeer afgesneden van de zee. Het is de enige grote gletsjer in het Patagonische IJsveld die nog groeit, een raadsel dat glaciologen al jaren bezighoudt.
Met 66 kilometer lengte en een oppervlakte van ruim 1.260 vierkante kilometer is de Brüggen de grootste gletsjer van het Zuidelijk Patagonisch IJsveld. Het ijsveld zelf, op de grens van Chili en Argentinië, is na Antarctica en Groenland het grootste aaneengesloten ijsgebied ter wereld. Tientallen zijgletsjers stromen vanuit dit plateau naar lagere valleien en de kust.
Bezoekers bereiken de Brüggen Glacier per boot. Het ijs vertoont opvallend blauwe en roze tinten die ontstaan door de extreme compressie van luchtbellen in de diepere lagen. Regelmatig breken enorme ijsblokken af in het water, een spektakel dat je op veilige afstand vanuit een boot kunt bekijken.
💡 Wist je dat? De groei van de Brüggen Glacier komt vermoedelijk door verhoogde sneeuwval in de voedingsgebieden, niet door afkoeling. Meer neerslag compenseert het smelten aan de randen met overschot.
Biafo Glacier
De Biafo Glacier is op zich al indrukwekkend met zijn 67 kilometer, maar wat hem uniek maakt is de verbinding met de Hispar Glacier aan de andere kant van de Hispar La-pas op 5.128 meter hoogte. Samen vormen ze een doorlopende ijscorridor van circa 100 kilometer, de langste gletsjerdoortocht ter wereld buiten de poolgebieden.
Op het punt waar de Biafo begint, hoog in de Karakoram, ligt Snow Lake (Lukpe Lawo), een uitgestrekt sneeuwplateau op zo'n 4.800 meter. Het is een van de grootste ophopingsgebieden van ijs buiten de polen, een soort natuurlijk reservoir dat beide gletsjers voedt. De Engelse bergbeklimmer Eric Shipton beschreef Snow Lake in 1937 als 'een zee van ijs, zo ver het oog reikt'.
Vanuit het dorpje Askole, aan de Braldo-rivier, kun je de Biafo-Hispar-oversteek maken. Het is een expeditie van twee tot drie weken over onbegaanbaar terrein, zonder paden of markering. Aan het einde van de Hispar, bij het dorp Hispar Nager, bereiken beide smeltrivieren uiteindelijk de Indus.
💡 Wist je dat? Snow Lake, het voedingsgebied van de Biafo, is met circa 100 vierkante kilometer een van de grootste niet-polaire ijsbekkens ter wereld. Het werd pas in 1892 voor het eerst door een Europeaan betreden.
Siachen Glacier
Geen gletsjer ter wereld heeft zo'n grimmige reputatie als de Siachen. Met 76 kilometer is het de langste gletsjer van de Karakoram en de op een na langste buiten de poolgebieden, na de Fedchenko in Tadzjikistan. Maar de Siachen staat vooral bekend als het hoogste slagveld ter wereld. Sinds 1984 staan Indiase en Pakistaanse troepen er lijnrecht tegenover elkaar, op hoogtes tot boven de 6.000 meter.
De omstandigheden zijn moorddadig. Temperaturen zakken tot min 50 graden Celsius, sneeuwstormen kunnen wekenlang aanhouden en lawines vormen een constant gevaar. Volgens het Indiase ministerie van Defensie zijn er sinds 1984 meer dan 900 soldaten omgekomen, het merendeel niet door vijandelijk vuur maar door de kou, lawines en hoogteziekte. Volgens Encyclopædia Britannica is de Siachen in het verleden mogelijk tot 165 kilometer lang geweest.
Onder al dat militaire geweld is de Siachen ook een cruciale waterbron. Het smeltwater voedt de Nubra-rivier, een zijrivier van de Shyok, die op zijn beurt uitmondt in de Indus. Miljoenen mensen stroomafwaarts zijn afhankelijk van dat water. Recente metingen tonen dat de gletsjer in lagere delen met drie tot vier voet per jaar dunner wordt.
💡 Wist je dat? De naam 'Siachen' komt uit het Balti en betekent 'land van de wilde rozen', een verwijzing naar de rozenstruiken die vroeger overvloedig groeiden in de lagere valleien.
Fedchenko Glacier
In het afgelegen Pamirgebergte van Tadzjikistan, ver van toeristische routes en steden, ligt de langste niet-polaire gletsjer ter wereld. De Fedchenko Glacier strekt zich over 77 kilometer uit door het Yazgulem-gebergte, is op zijn breedst circa tien kilometer en bereikt een ijsdikte van ruim duizend meter. Zijn oppervlakte van meer dan 700 vierkante kilometer maakt hem ook de grootste gletsjer van Azië.
De gletsjer werd in 1878 ontdekt door een Russische expeditie en vernoemd naar de ontdekkingsreiziger Aleksej Pavlovitsj Fedtsjenko. Pas in 1928 werd hij volledig in kaart gebracht door een Duits-Sovjet-expeditie onder leiding van Willi Rickmer Rickmers. Het hoogste punt van het voedingsgebied ligt op circa 6.200 meter, waar sneeuw langzaam compacteert tot firn en vervolgens tot massief ijs. Het laagste punt van de gletsjertong ligt op ongeveer 2.909 meter.
Sinds de jaren dertig van de twintigste eeuw is de Fedchenko meetbaar aan het krimpen. De gletsjer was ooit ruim tien kilometer langer. Het smeltwater is een belangrijke bron voor de Soerchob-rivier en uiteindelijk de Amu Darja, een levensader voor miljoenen mensen in Centraal-Azië.
💡 Wist je dat? Op de Fedchenko stond ooit het hoogstgelegen meteorologische station ter wereld, op 4.169 meter. Het Sovjet-station functioneerde van 1933 tot de jaren tachtig en leverde unieke klimaatdata.
Denman Glacier
Onder de Denman Glacier verbergt zich het diepste punt op het landoppervlak van de aarde. Het BedMachine Antarctica-project van de Universiteit van Californië ontdekte dat de rotsbodem onder deze gletsjer tot 3.500 meter onder zeeniveau ligt. Dat is dieper dan de bodem van veel oceanen. De gletsjer zelf is 11 tot 16 kilometer breed en stroomt over circa 110 kilometer noordwaarts naar de Shackleton-ijsplaat.
De Denman werd in november 1912 ontdekt door de Western Base-groep van de Australasian Antarctic Expedition. Lang gold Oost-Antarctica als relatief stabiel vergeleken met de westelijke ijskap, maar de Denman Glacier vertelt een ander verhaal. Een studie uit 2020 toonde aan dat de grondlijn van de gletsjer in twintig jaar tijd 5,4 kilometer is teruggetrokken. Omdat de bedding onder het ijs naar het binnenland toe dieper wordt, vrezen onderzoekers een onomkeerbaar proces.
Als de volledige Denman Glacier zou wegsmelten, zou dat een zeespiegelstijging van 1,5 meter veroorzaken. Samen met de Totten Glacier en gletsjers bij Vincennes Bay is de Denman een van de ijsstromen in Oost-Antarctica die wetenschappers het meeste zorgen baren.
💡 Wist je dat? Wanneer de Denman Glacier kalft in de Mawsonzee, ontstaat periodiek het Pobeda-ijseiland, een drijvend ijsgevaarte dat groot genoeg is om op satellietbeelden zichtbaar te zijn.
Hubbard Glacier
In een tijd waarin bijna elke gletsjer op aarde krimpt, blijft de Hubbard Glacier groeien. Deze 122 kilometer lange getijdegletsjer, de langste van Noord-Amerika, schuift al meer dan een eeuw gestaag richting zee. Zijn bron ligt bij Mount Walsh in het Canadese Yukon Territory, op ongeveer 3.400 meter hoogte. Het ijs dat bij de kust arriveert is circa vierhonderd jaar oud, zo lang doet het er over om de hele gletsjer te doorlopen.
In mei 1986 stootte de Hubbard zo ver op dat hij de Russell Fjord volledig afsloot van de Disenchantment Bay. Het zoute water werd een zoetwatermeer, met alle gevolgen voor het zeeleven. Op 8 oktober van dat jaar brak de ijsdam door en stroomde naar schatting 5,3 kubieke kilometer water in 24 uur terug naar zee, de grootste bekende uitbarsting van een gletsjermeer in de moderne geschiedenis. In 2002 herhaalde het scenario zich bijna.
Cruiseschepen varen regelmatig tot op een kilometer van het kalffront, dat ruim tien kilometer breed is en zo'n 180 meter boven de waterlijn uitsteekt. IJsblokken ter grootte van een flatgebouw breken dagelijks af. In december 2025 veroorzaakte een aardbeving met magnitude 7 in de regio extra risico op aardverschuivingen.
💡 Wist je dat? De gletsjer is vernoemd naar Gardiner Hubbard, de eerste voorzitter van de National Geographic Society. Hij heeft de gletsjer zelf nooit bezocht.
Bering Glacier
De Bering Glacier is een gevaarte van formaat. Met een lengte van circa 190 kilometer (203 kilometer als je het Bagley Icefield meetelt) en een oppervlakte van meer dan 5.000 vierkante kilometer is dit de langste en grootste gletsjer van het Noord-Amerikaanse continent. Volgens een wereldwijde analyse gepubliceerd in The Cryosphere is de Bering zelfs de langste individuele gletsjer ter wereld als je ijskappen en ijsstromen buiten beschouwing laat.
Wat de Bering extra bijzonder maakt is zijn gedrag: het is een zogeheten surging glacier. Elke twintig tot dertig jaar versnelt de gletsjer plots en stoot kilometers vooruit, om daarna weer langzaam terug te trekken. Tijdens de laatste surge in 1993-1995 schoof het front met meer dan 36 meter per dag. In 2011 begon een nieuwe surge, met snelheden tot 21 meter per dag.
De gletsjer eindigt in het Vitusmeer, op slechts tien kilometer van de Golf van Alaska. Wetenschappers van de U.S. Geological Survey ontdekten dat de Bering jaarlijks zo'n 30 kubieke kilometer smeltwater produceert, meer dan alle huishoudens van de stad Los Angeles in een jaar verbruiken. Het terugtrekken van de gletsjer heeft ook een onverwacht neveneffect: het verlicht de druk op de aardkorst, waardoor aardbevingen in de regio toenemen.
💡 Wist je dat? De gletsjer is vernoemd naar de Deens-Russische ontdekkingsreiziger Vitus Bering, die in 1741 als eerste Europeaan Alaska bereikte. Hij stierf datzelfde jaar op een onbewoond eiland, slechts 250 kilometer verderop.
Beardmore Glacier
Geen gletsjer ter wereld draagt zoveel geschiedenis met zich mee als de Beardmore. Deze 200 kilometer lange dalgletsjer, een van de grootste ter wereld volgens Encyclopædia Britannica, vormt een van de belangrijkste doorgangen door het Transantarctisch Gebergte naar het poolplateau. Aan weerszijden rijzen bergketens op tot boven de drieduizend meter. De gletsjer zelf daalt ruim 2.200 meter af van het plateau naar de Ross-ijsplaat.
Ernest Shackleton ontdekte en beklom de Beardmore in 1908 tijdens zijn Nimrod-expeditie. Hij moest op 88°23' zuiderbreedte omkeren, slechts 180 kilometer van de pool, maar had als eerste mens voet gezet op het poolplateau. Drie jaar later volgde Robert Scott dezelfde route. Scott bereikte de Zuidpool, maar een maand na Roald Amundsen, die een andere gletsjer had gekozen. Op de terugweg stierf expeditielid Edgar Evans aan de voet van de Beardmore.
Scotts team nam rotsmonsters mee van de gletsjer die fossiele planten bevatten. Die fossielen leverden een van de eerste bewijzen dat Antarctica ooit een tropisch klimaat had gekend, cruciaal bewijs voor de theorie van platentektoniek. In 2016 ontdekten onderzoekers er de eerste keverfossielen, veertien tot twintig miljoen jaar oud.
💡 Wist je dat? De gletsjer is vernoemd naar Sir William Beardmore, een Schotse industrieel die Shackletons expeditie financierde. Maar Shackleton had eerder aan Beardmores vrouw Elspeth beloofd de gletsjer naar háár te vernoemen.
Lambert Glacier
Met een lengte van meer dan 435 kilometer, een breedte tot 96 kilometer en een ijsdikte van 2.500 meter is de Lambert Glacier niet alleen de langste, maar ook de grootste gletsjer ter wereld. Het Guinness Book of World Records noteert de volledige stroomlijn van het drainagegebied tot aan de rand van de Amery-ijsplaat op circa 700 kilometer. Reken je de drijvende ijsplaat mee, dan wordt het zelfs zo'n 1.470 kilometer.
De Lambert draineert maar liefst 16 procent van de Oost-Antarctische ijskap, een gebied van 1,3 miljoen vierkante kilometer, groter dan heel Zuid-Afrika. Het ijs stroomt van het hoge binnenland noordwaarts langs de Prince Charles Mountains en mondt uit in de Amery-ijsplaat in Prydz Bay. De hoeveelheid ijs die jaarlijks passeert bedraagt volgens metingen circa 25 gigaton, vergelijkbaar met het gewicht van 170 miljard volwassen mensen.
De gletsjer werd in 1952 voor het eerst in kaart gebracht door de Amerikaanse geograaf John Roscoe, op basis van luchtfoto's uit 1946-1947. Hij noemde hem aanvankelijk 'Baker Three Glacier'. Later werd hij hernoemd naar Bruce Lambert, een Australische cartograaf die bijdroeg aan het Antarctisch onderzoek. Ondanks zijn immense omvang heeft vrijwel niemand de gletsjer ooit met eigen ogen gezien. Onderzoek gebeurt bijna uitsluitend via satellietbeelden en vliegtuigmetingen, omdat de omstandigheden op de grond te extreem zijn.
💡 Wist je dat? Het Lambert-Amery-systeem is een van de weinige grote gletsjersystemen op aarde die de afgelopen decennia stabiel zijn gebleven, zonder tekenen van uitdunning of terugtrekking.
Niet elke lange gletsjer is ook de grootste
Lengte en oppervlakte zijn twee heel verschillende maten, en de rangorde verschuift flink afhankelijk van welk criterium je kiest. De Bering Glacier is met 190 kilometer de langste individuele gletsjer buiten Antarctica, maar qua oppervlakte is de Malaspina-Seward Glacier in Alaska groter, met circa 3.000 vierkante kilometer. De Fedchenko is de langste niet-polaire gletsjer, maar met 700 vierkante kilometer is hij kleiner dan de Siachen als je alle zijgletsjers meetelt.
De definitie van 'lang' is bij gletsjers ook niet zo eenvoudig als bij een rivier. Veel Antarctische gletsjers vloeien samen met ijskappen en ijsplaten, waardoor de grens moeilijk te trekken is. De Lambert Glacier wordt soms op 435 kilometer gemeten (het zichtbare ijslichaam), soms op 700 kilometer (het volledige drainagesysteem) en soms op bijna 1.500 kilometer (tot aan de rand van de drijvende Amery-ijsplaat). Die keuze bepaalt of de Lambert twee keer zo lang is als de nummer twee, of vier keer.
De Karakoram domineert buiten de polen
Vier van de tien langste gletsjers ter wereld liggen in de Karakoram, het zwaarst vergletsjerde gebergte op aarde buiten de poolgebieden. Dat is geen toeval. De Karakoram combineert extreme hoogte (vier toppen boven de 8.000 meter) met flinke neerslag vanuit zowel westerse storingen als het Aziatische moessonssysteem. Die combinatie levert enorme hoeveelheden sneeuw op boven de vijfduizend meter, precies de grondstof die gletsjers nodig hebben.
Opmerkelijk genoeg vertoont de Karakoram een afwijkend patroon ten opzichte van de rest van de wereld. Terwijl gletsjers in de Himalaya, de Alpen en de Andes versneld smelten, bleven sommige gletsjers in de Karakoram tot voor kort stabiel of groeiden zelfs. Dit fenomeen, de 'Karakoram-anomalie', wordt vermoedelijk veroorzaakt door toegenomen wintersneeuwval en koelere zomers op grote hoogte. Recente studies suggereren echter dat ook deze regio de komende decennia significant ijs zal verliezen.
Voor miljoenen mensen stroomafwaarts is dat geen abstract wetenschappelijk probleem. De smeltrivieren van de Baltoro, Siachen, Biafo en Batura voeden uiteindelijk de Indus, een van de grote rivieren van Azië. Volgens het World Glacier Monitoring Service (WGMS) is de Indus een van de meest gletsjerafhankelijke rivierbekkens ter wereld.
Gletsjers als graadmeters van klimaatverandering
Van de tien gletsjers in deze lijst krimpen er zeven aantoonbaar. Alleen de Brüggen Glacier groeit, de Lambert is stabiel, en de Hubbard groeit nog, al is dat laatste eerder een gevolg van interne gletsjerdynamiek dan van afkoeling. De trend is wereldwijd: volgens het WGMS is de gemiddelde gletsjer sinds 1900 meer dan 30 meter dunner geworden, en versnelt het massaverlies.
De gevolgen reiken ver voorbij het ijs zelf. De Bering Glacier in Alaska laat zien hoe een terugtrekkende gletsjer zelfs de tektoniek van een regio beïnvloedt: minder ijsgewicht op de aardkorst betekent minder druk op breuklijnen en dus meer aardbevingen. De Denman Glacier illustreert een ander risico: zijn bedding wordt naar het binnenland toe dieper, waardoor terugtrekking zichzelf kan versterken in een onomkeerbaar proces.
Wat deze lijst ook laat zien: de langste gletsjers ter wereld zijn niet alleen natuurwonderen. Ze zijn opslagplaatsen van zoet water, routes voor expedities, bronnen van wetenschappelijke data over miljoenen jaren aardgeschiedenis, en in het geval van de Siachen zelfs het decor van gewapend conflict. Hun toekomst raakt ons allemaal.
De Antarctische ijsreuzen staan in een klasse apart
Drie van de tien langste gletsjers liggen in Antarctica, en ze zijn van een totaal andere orde dan bergletsjers. De Lambert Glacier draineert een gebied groter dan Zuid-Afrika. De Beardmore Glacier daalt ruim twee kilometer af in een vallei breed genoeg voor een middelgrote stad. De Denman Glacier schuurt over de diepste landkloof op aarde. In berggebieden zou elk van deze gletsjers een heel gebergte vullen.
Het verschil zit in de aandrijving. Bergletsjers worden gevoed door lokale sneeuwval en vloeien door smalle valleien onder invloed van de zwaartekracht. Antarctische uitloopgletsjers en ijsstromen worden gevoed door een continentale ijskap van gemiddeld twee kilometer dik. Ze werken als afvoerkanalen voor onvoorstelbare hoeveelheden ijs, richting de kust en uiteindelijk de oceaan.
Dat maakt ze ook potentieel gevaarlijker in een opwarmend klimaat. Als de Lambert-Amery-ijsplaat ooit zou destabiliseren, zou dat een versnelde afvoer van ijs naar zee veroorzaken. De East Antarctic Ice Sheet, lang beschouwd als de stabiele broer van de westelijke ijskap, blijkt kwetsbaarder dan gedacht. Gletsjers als de Denman en Totten worden door het International Panel on Climate Change inmiddels nauwlettend gemonitord.
-600x400.webp)
