10 Grootste Asteroïden Van Het Zonnestelsel

Eunomia is de grootste S-type asteroïde in de gordel, wat betekent dat ze voornamelijk uit silicaatgesteente bestaat in plaats van de donkere koolstofverbindingen die de meeste grote asteroïden kenmerken. Die steenachtige samenstelling maakt Eunomia helderder en makkelijker waar te nemen dan veel van haar grotere buren.

De asteroïde is de naamgever van de Eunomia-familie, een groep van meer dan vijfduizend kleinere brokstukken die ooit deel uitmaakten van hetzelfde moederlichaam. Een catastrofale botsing miljarden jaren geleden sloeg een enorm stuk van Eunomia af en verspreidde het puin door de gordel. Die fragmenten worden nog steeds bestudeerd om de interne structuur van grote asteroïden te begrijpen.

Haar naam verwijst naar Eunomia, de Griekse godin van de wettelijke orde en een van de Horae, godinnen van de seizoenen.

Euphrosyne is een van de donkerste objecten in de asteroïdengordel: haar oppervlak reflecteert slechts 5 tot 6 procent van het invallende zonlicht. Die extreme donkerte maakte het lastig om haar werkelijke afmetingen vast te stellen. Pas met infraroodwaarnemingen door de WISE-ruimtetelescoop en later met directe beeldvorming door de VLT in Chili werden betrouwbare metingen mogelijk.

De Euphrosyne-familie, vernoemd naar deze asteroïde, is een van de belangrijkste bronnen van donker kosmisch gruis in het binnenste zonnestelsel. Botsingen binnen deze familie produceren kleine fragmenten die uiteindelijk als C-type nabij-aarde-asteroïden in de buurt van onze planeet terechtkomen.

De asteroïde beweegt in een ongewoon sterk geïnclineerde baan: meer dan 26 graden ten opzichte van het vlak waarin de meeste asteroïden bewegen. Die hoge hellingshoek maakt het lastiger om Euphrosyne met een ruimtesonde te bezoeken, omdat de benodigde koerswijziging veel brandstof kost.

Davida is een donkere, koolstofrijke asteroïde met een opvallend langgerekte vorm. In 2002 slaagde het W.M. Keck Observatory op Hawaï erin om de eerste directe afbeelding van Davida te maken, een mijlpaal in de asteroïdewetenschap. De beelden toonden een onregelmatig gevormd lichaam met wat lijkt op een enorme inslagkrater van zo'n 150 kilometer doorsnede.

Met een geschatte massa van ongeveer 1,7 procent van de totale massa van de asteroïdengordel is Davida een van de zwaargewichten. Haar lage dichtheid suggereert dat ze poreus is, meer een losse verzameling brokstukken dan een massief rotsblok. Dat maakt Davida tot wat wetenschappers een 'rubble pile' noemen: een puinhoop die door zwaartekracht bij elkaar wordt gehouden.

De asteroïde is vernoemd naar David Peck Todd, een astronomieprofessor aan Amherst College in Massachusetts, en niet naar een mythologische figuur, wat ongebruikelijk is voor asteroïden van dit formaat.

Sylvia is de eerste asteroïde waarvan werd ontdekt dat ze twee eigen maantjes heeft. In 2001 vonden astronomen het eerste maantje, Romulus (diameter 18 km), en in 2004 volgde Remus (7 km). Romulus en Remus, vernoemd naar de legendarische stichters van Rome, maken van Sylvia het eerste bekende drievoudige asteroïdesysteem.

De asteroïde zelf heeft een extreem lage dichtheid van slechts 1,2 gram per kubieke centimeter, minder dan veel soorten hout. Dat wijst op een zeer poreuze interne structuur met enorme holtes. Sylvia is in feite meer leegte dan materie, een fragiel bouwwerk dat alleen door zwaartekracht overeind blijft.

Sylvia behoort tot de Cybele-groep, asteroïden die verder van de zon draaien dan het hart van de hoofdgordel. De ontdekking van haar twee manen was wetenschappelijk belangrijk omdat het bewees dat asteroïden complexe systemen kunnen vormen, vergelijkbaar met planeten met manen.

De asteroïde Europa deelt haar naam met Jupiters beroemde ijsmaan, maar daar houdt de overeenkomst op. Asteroïde 52 Europa is een donker, koolstofrijk rotsblok in de asteroïdengordel, ontdekt door de Duitse astronoom Hermann Goldschmidt in 1858, ruim 250 jaar nadat Galilei de maan Europa bij Jupiter had waargenomen. De naamduplicatie veroorzaakt tot op de dag van vandaag verwarring in wetenschappelijke publicaties.

Europa is opmerkelijk langgerekt: metingen suggereren afmetingen van ruwweg 360 bij 315 bij 240 kilometer. Die onregelmatige vorm maakt het lastig om een enkele diameter op te geven. De gemiddelde waarde van circa 304 kilometer plaatst haar op de zesde plek.

De asteroïde heeft een opvallend lage dichtheid, wat erop wijst dat ze poreus is of een aanzienlijke hoeveelheid waterijs bevat. Verdere bestudering zal moeten wachten op toekomstige missies, want tot nu toe is er geen ruimtesonde in de buurt van 52 Europa geweest.

704 Interamnia is een paradox: ze is de vijfde grootste asteroïde van het zonnestelsel en tegelijk een van de minst bestudeerde. Haar donkere oppervlak reflecteert amper zonlicht, waardoor ze zelfs met grote telescopen moeilijk waar te nemen is. Pas in 2021 leverden VLT/SPHERE-beelden voor het eerst een gedetailleerd beeld van haar vorm.

Die beelden toonden een ruwweg bolvormig lichaam met een opvallend grote krater aan de zuidpool. De ronde vorm is opmerkelijk voor een asteroïde van dit formaat: de meeste objecten onder 400 kilometer diameter hebben onregelmatige vormen. Interamnia's rondheid suggereert dat ze ooit gedeeltelijk gesmolten is geweest, waardoor de zwaartekracht het lichaam tot een bol kon trekken.

De naam Interamnia is de Latijnse naam voor de Italiaanse stad Teramo, gelegen 'tussen de rivieren' (inter amnes). De ontdekker, Vincenzo Cerulli, was een Italiaans astronoom die zijn eigen privéobservatorium had gebouwd in Teramo.

Hygiea is de asteroïde die een planeet had willen zijn. In 2019 toonden VLT/SPHERE-beelden dat Hygiea vrijwel perfect bolvormig is, een eigenschap die normaal gesproken alleen bij veel grotere hemellichamen voorkomt. Die ontdekking zette een discussie in gang: als Hygiea rond genoeg is om aan het IAU-criterium voor hydrostatisch evenwicht te voldoen, zou ze als dwergplaneet moeten worden geclassificeerd, net als Ceres.

Het verhaal achter die ronde vorm is gewelddadig. Simulaties suggereren dat het oorspronkelijke moederlichaam van Hygiea volledig werd vernietigd door een catastrofale botsing, waarna de brokstukken opnieuw samenklonterden tot het bijna-perfecte bolletje dat we nu zien. Die reïncarnatie verklaart ook waarom het oppervlak opvallend weinig grote kraters heeft: het huidige oppervlak is in feite nieuw.

Hygiea is de naamgever van de Hygiea-familie, een van de grootste asteroïdefamilies in de gordel, met duizenden leden. Ze is vernoemd naar Hygieia, de Griekse godin van de gezondheid, van wie ook het woord 'hygiëne' is afgeleid.

Pallas heeft de meest extreme baan van alle grote asteroïden: een hellingshoek van bijna 35 graden ten opzichte van het eclipticavlak, het vlak waarin de planeten draaien. Die scheefstand maakt Pallas bijzonder lastig te bereiken met een ruimtesonde, waardoor ze ondanks haar formaat nooit van dichtbij is bestudeerd.

Toen Pallas in 1802 werd ontdekt door Heinrich Olbers, werd ze aanvankelijk als planeet beschouwd. Pas decennia later, toen steeds meer objecten in dezelfde zone werden gevonden, ontstond de categorie 'asteroïde'. Pallas was de tweede asteroïde die ooit werd ontdekt, na Ceres, en is een van slechts vier asteroïden die met het blote oog zichtbaar kunnen zijn onder optimale omstandigheden.

VLT-beelden uit 2020 onthulden een golfbalachtig oppervlak vol met kraters, waarvan de twee grootste elk meer dan 100 kilometer doorsnede meten. Die kraters beslaan een aanzienlijk deel van het totale oppervlak. De samenstelling van Pallas lijkt op die van koolstofhoudende chondrieten, de oudste en meest primitieve meteorieten die we kennen.

Vesta is geen gewone asteroïde. Ze heeft een kern van ijzer en nikkel, een rotsachtige mantel en een basaltische korst, precies de gelaagde structuur die je bij planeten als de Aarde aantreft. Die differentiatie maakt Vesta tot een protoplaneet: een embryonale planeet die nooit de kans kreeg om uit te groeien tot een volwaardig hemellichaam.

Aan de zuidpool van Vesta bevindt zich Rheasilvia, een inslagkrater van 505 kilometer doorsnede, bijna zo breed als Vesta zelf. In het centrum rijst een berg van 22 kilometer hoogte op, een van de hoogste bekende bergen in het zonnestelsel, meer dan tweeëneenhalf keer de hoogte van de Mount Everest. De inslag die Rheasilvia creëerde was zo hevig dat de brokstukken door het hele zonnestelsel werden verspreid. Ongeveer 5 procent van alle meteorieten die op aarde vallen, de zogenaamde HED-meteorieten, is afkomstig van Vesta.

NASA's Dawn-ruimtesonde bracht Vesta in 2011-2012 uitgebreid in kaart, de eerste missie die een asteroïde van deze omvang vanuit een baan bestudeerde. Dawn onthulde donkere vlekken op het oppervlak die mogelijk afkomstig zijn van koolstofrijke inslaande objecten, vergelijkbaar met de meteorietbronnen die elders in de gordel voorkomen.

Op nieuwjaarsdag 1801 ontdekte Giuseppe Piazzi vanuit zijn observatorium op Sicilië een nieuw hemellichaam. Hij dacht eerst dat het een komeet was, maar de baan bleek rond: het was een nieuw type object, het eerste dat we later asteroïde zouden noemen. Meer dan twee eeuwen later is Ceres nog steeds de grootste van allemaal, bijna twee keer zo breed als nummer twee.

Ceres bevat naar schatting een derde van de totale massa van de hele asteroïdengordel. In 2006 werd ze door de IAU gepromoveerd van asteroïde tot dwergplaneet, dezelfde herclassificatie die Pluto juist degradeerde. De reden: Ceres is groot genoeg om door haar eigen zwaartekracht een bolvorm aan te nemen, maar niet groot genoeg om haar omgeving gravitationeel te domineren.

NASA's Dawn-sonde bereikte Ceres in 2015 en maakte beelden die de wetenschappelijke wereld verbaasden. Op het oppervlak waren heldere, witte vlekken zichtbaar in de Occator-krater, die later werden geïdentificeerd als afzettingen van natriumcarbonaat, een zout dat alleen kan ontstaan in aanwezigheid van vloeibaar water. Ceres heeft, of had recentelijk, vloeibare pekel onder haar oppervlak, waardoor ze net als de ijsmanen van Jupiter en Saturnus een plek is waar de basisvoorwaarden voor leven aanwezig zijn.

Het oppervlak van Ceres is een mengeling van waterhoudende kleimineralen, carbonaten en ammoniumzouten, een samenstelling die meer op die van sommige kometen lijkt dan op typische asteroïden. Sommige planetaire wetenschappers vermoeden dat Ceres oorspronkelijk in het buitenste zonnestelsel is gevormd en later naar haar huidige positie is gemigreerd.