12 Grootste Gasvelden Ter Wereld
Het grootste gasveld ter wereld bevat genoeg gas om de hele planeet ruim dertien jaar van energie te voorzien. Dat ene veld, verdeeld tussen Iran en Qatar onder de Perzische Golf, heeft bijna evenveel winbare reserves als alle andere gasvelden op aarde bij elkaar. Aardgas is ondanks de energietransitie een cruciale brandstof gebleven, en de strijd om de grootste reserves is in 2026 actueler dan ooit: militaire aanvallen op gasinfrastructuur in het Midden-Oosten, een definitief gesloten Europees superveld en een nieuw Turkmeen megaproject laten zien hoe geopolitiek en geologie onlosmakelijk verweven zijn.
Deze ranglijst van de twaalf grootste gasvelden is gebaseerd op geschatte winbare reserves, uitgedrukt in biljoen kubieke meter (km³). Dat cijfer geeft aan hoeveel gas er technisch en economisch uit de grond te halen valt. Bij sommige velden lopen de schattingen flink uiteen, afhankelijk van de bron en het meetmoment. Waar dat het geval is, vermelden we de bandbreedte. Opvallend: acht van de twaalf velden liggen in Rusland. De rest is verdeeld over het Midden-Oosten, Centraal-Azië, Noord-Afrika, West-Europa en Kazachstan.
Van bevroren toendra's boven de poolcirkel tot woestijnzand in de Sahara en de warme wateren van de Perzische Golf: dit zijn de gasreservoirs die de wereldeconomie draaiende houden.
Karachaganak (Kazachstan)
Aan de westrand van Kazachstan, niet ver van de Russische grens, ligt het Karachaganak-veld. Het werd ontdekt in 1979, maar de ontwikkeling kwam pas goed op gang na de val van de Sovjet-Unie, toen westerse oliemaatschappijen hun kans roken. Tegenwoordig wordt het veld beheerd door een consortium van Shell, Eni, Chevron en het Russische Lukoil.
Karachaganak is geen puur gasveld. Het bevat ook grote hoeveelheden gascondensaat en ruwe olie, wat het tot een van de meest veelzijdige energiebronnen in Centraal-Azië maakt. De winbare gasreserves worden geschat op zo'n 1.370 km³. Het gas bevat een hoog percentage zwavelwaterstof, wat de verwerking technisch uitdagend en kostbaar maakt.
De productie wordt via een pijpleiding naar het nabijgelegen Orenburg in Rusland getransporteerd voor verdere verwerking. Sinds de expansieprojecten van het afgelopen decennium produceert het veld dagelijks zo'n 45 miljoen kubieke meter gas. Voor Kazachstan is Karachaganak, samen met het olieveld Tengiz, een economische levensader die het land op de kaart zette als serieuze energieproducent.
💡 Wist je dat? Het zwavelwaterstofgehalte in Karachaganak-gas is zo hoog dat je het zonder verwerking letterlijk kunt ruiken op kilometers afstand.
Groningen (Nederland)
Weinig gasvelden hebben zo'n dramatisch levensverhaal als Groningen. Ontdekt in 1959 bij Slochteren, bleek het veld al snel het grootste van Europa en een van de grootste ter wereld. Met oorspronkelijk winbare reserves van circa 2.740 km³ was Groningen decennialang de motor achter de Nederlandse verzorgingsstaat. De opbrengsten bedroegen meer dan 363 miljard euro sinds de start van de productie in 1963.
Maar het sprookje kreeg een keerzijde. De gaswinning veroorzaakte bodemdaling en steeds heviger aardbevingen. In 2012 trof een beving van 3,6 op de schaal van Richter het dorp Huizinge, de zwaarste ooit gemeten in de regio. Duizenden woningen raakten beschadigd, het vertrouwen van de Groningers in de overheid kelderde. In 2018 volgde een nieuwe klap: een beving van 3,4 bij Zeerijp versnelde het besluit om de winning af te bouwen.
In oktober 2023 stopte de reguliere productie. In april 2024 stemde de Eerste Kamer voor een wet die gaswinning uit het Groningenveld permanent verbiedt, en per 1 oktober 2024 is het veld definitief gesloten. Exploitant NAM, een joint venture van Shell en ExxonMobil, schat dat de ontmanteling zo'n tien jaar duurt en twee miljard euro kost. Shell startte eind 2025 een arbitrageprocedure tegen de Nederlandse staat voor schadevergoeding.
Intussen pleit onderzoeksinstituut TNO ervoor om het veld als strategische noodreserve beschikbaar te houden, nu Nederland zo'n 80 procent van zijn gas importeert en de geopolitieke risico's toenemen.
💡 Wist je dat? Groningen-gas bevat 14 procent stikstof, waardoor het minder energie per kubieke meter levert dan de meeste andere gasvelden. Heel Nederland moest speciaal worden aangepast aan dit laagcalorische gas.
Astrachan (Rusland)
In het zuiden van Rusland, waar de Wolga uitmondt in de Kaspische Zee, ligt het Astrachan-gasveld. Met reserves van zo'n 2.800 km³ is het een van de oudere producerende velden in deze lijst. Het werd ontdekt in 1976 en kwam in productie in de jaren tachtig.
Wat Astrachan bijzonder maakt, is de samenstelling van het gas. Het bevat een ongebruikelijk hoog percentage zwavelwaterstof, tot wel 25 procent. Dat maakt verwerking ingewikkeld en duur, maar levert als bijproduct grote hoeveelheden zwavel op. Het verwerkingscomplex nabij de stad Astrachan is een van de grootste gasverwerkingsfabrieken ter wereld.
Het veld is inmiddels voor zo'n 75 procent uitgeput, volgens schattingen uit 2021. De productie daalt geleidelijk, maar het veld blijft een belangrijke bron voor de regionale energievoorziening rond de Kaspische Zee.
💡 Wist je dat? De zwavelproductie van het Astrachan-gasveld is zo enorm dat er rond de verwerkingsfabriek letterlijk gele bergen van opgeslagen zwavel liggen, zichtbaar vanuit de lucht.
Rusanovskoye (Rusland)
Rusanovskoye is een spookveld. De reserves zijn enorm, geschat tussen de 2.800 en 4.300 km³, maar er is nog geen druppel gas gewonnen. Het veld ligt in de Karazee, ten noordwesten van het Jamal-schiereiland, in een van de meest onherbergzame gebieden op aarde. IJsschotsen, poolnachten en temperaturen tot min vijftig graden Celsius maken elke vorm van exploitatie tot een technische nachtmerrie.
Ontdekt in 1989, behoort het samen met het nabijgelegen Leningradskoye-veld tot Gazproms toekomstige kroonjuwelen. Het bedrijf heeft een licentie voor exploratie, maar concrete ontwikkelingsplannen zijn er nog nauwelijks. De technologie om gas te winnen op deze diepte en onder deze omstandigheden bestaat deels nog niet, of is na de westerse sancties tegen Rusland minder toegankelijk geworden.
Rusanovskoye symboliseert daarmee een groter vraagstuk: de wereld heeft de reserves nodig, maar de kosten en risico's van exploitatie in het Noordpoolgebied zijn zo extreem dat zelfs een energiereus als Gazprom het voorlopig bij plannen houdt.
💡 Wist je dat? De Karazee, waar Rusanovskoye ligt, werd tijdens de Koude Oorlog gebruikt als stortplaats voor Sovjet-nucleair afval, inclusief complete kernreactoren van onderzeeërs.
Zapolyarnoye (Rusland)
Zapolyarnoye, letterlijk 'het veld voorbij de poolcirkel', doet zijn naam eer aan. Het ligt in het hart van Jamalië, de Russische regio die als de gaskluis van de wereld geldt. Met geschatte reserves tussen de 2.700 en 3.700 km³ is het een van de grotere velden in het West-Siberische gasbekken.
In productie sinds 2001, werd Zapolyarnoye ontwikkeld als opvolger van de oudere velden Urengoy en Yamburg, waarvan de productie begon af te nemen. Het veld is inmiddels voor circa 40 procent uitgeput. De jaarlijkse productie bedraagt meer dan 100 miljard kubieke meter, waarmee het een van de productiefste actieve gasvelden ter wereld is.
De exploitatie verloopt via meerdere gasbehandelingsinstallaties die speciaal zijn ontworpen voor de extreme kou. In de winter daalt de temperatuur hier regelmatig onder de min veertig. Gazprom, de exploitant, investeert doorlopend in compressietechnologie om de druk in het reservoir op peil te houden naarmate de winning vordert.
💡 Wist je dat? De permanente nederzetting bij het Zapolyarnoye-veld heeft een eigen luchthaven, ziekenhuis en sportfaciliteiten, maar is alleen bereikbaar via de lucht of over een seizoensgebonden ijsweg.
Shtokman (Rusland)
Het Shtokman-veld is misschien wel het meest frustrerende gasveld ter wereld. Met 3,8 biljoen kubieke meter aan reserves en zo'n 37 miljoen ton gascondensaat behoort het tot de absolute top. Maar ondanks meer dan drie decennia aan plannen, onderhandelingen en investeringen is er nog geen kubieke meter gas gewonnen.
Ontdekt in 1988, midden in de Barentszee op een waterdiepte van 320 tot 340 meter, trok Shtokman in de jaren 2000 de aandacht van elke grote oliemaatschappij ter wereld. Gazprom richtte in 2008 samen met het Franse Total en het Noorse Statoil (nu Equinor) een speciaal projectbedrijf op. De eerste fase alleen al zou zo'n 15 miljard dollar kosten.
Toen ging alles mis. De schaliegasrevolutie in de Verenigde Staten maakte LNG-export naar Amerika onrendabel. De kosten bleven stijgen. Statoil trok zich terug, Total volgde. In 2013 bevroor Gazprom het project, en in 2019 werd het ontwikkelingsbedrijf Shtokman Development AG officieel opgeheven. Russische wetenschappers waarschuwen bovendien dat de opwarming van het Noordpoolgebied steeds meer ijsbergen richting het veld stuurt.
Toch houdt het Russische ministerie van Energie de droom levend. In 2018 noemde een viceminister 2035 als mogelijke startdatum. Maar met westerse sancties, een gebrek aan diepzeetechnologie en een gasmarkt die volop in transitie is, lijkt Shtokman voorlopig een reservaat voor toekomstige generaties.
💡 Wist je dat? De golven in het zeegebied rond Shtokman kunnen tijdens stormen dertig meter hoog worden, evenveel als een gebouw van tien verdiepingen.
Hassi R'Mel (Algerije)
Midden in de Algerijnse Sahara, waar de temperatuur in de zomer boven de vijftig graden uitkomt, klopt het energiehart van Noord-Afrika. Hassi R'Mel werd in 1956 ontdekt, nog voor Algerije onafhankelijk werd van Frankrijk. De productie startte in 1961, waarmee het een van de eerste internationaal relevante gasvelden ter wereld werd. Het veld strekt zich uit over zo'n 2.100 vierkante kilometer, bijna zo groot als Luxemburg.
De winbare reserves bedragen circa 3.500 km³ gas, waarvan naar schatting 78 procent inmiddels is gewonnen. Ondanks die vergaande uitputting blijft het veld de spil van de Algerijnse gasexport. Vanuit Hassi R'Mel vertrekken pijpleidingen naar Italië (Transmed), Spanje (de Maghreb-Europa-pijpleiding) en naar LNG-terminals aan de kust. Algerije levert daarmee een aanzienlijk deel van het gas dat Zuid-Europa verwarmt.
Staatsbedrijf Sonatrach, de grootste onderneming van Afrika gemeten naar omzet, investeert fors in compressietechnologie om de druk in het reservoir op peil te houden. In 2022 ontdekte Sonatrach een nieuwe gascondensaatlaag binnen het bestaande veld, met naar schatting 100 tot 340 miljard m³ aan extra reserves. Drie nieuwe compressiestations moeten in 2027 operationeel zijn. Het doel: een dagproductie van 188 miljoen kubieke meter gas in stand houden, ondanks de natuurlijke drukdaling na decennia van winning.
💡 Wist je dat? In 2011 opende Algerije nabij Hassi R'Mel een hybride zonnegas-energiecentrale, de tweede ter wereld met deze technologie. Gas en zon, zij aan zij in de woestijn.
Yamburg (Rusland)
Yamburg is een veteraan. Ontdekt ten noorden van de poolcirkel en ten noorden van het Urengoy-veld, begon de ontwikkeling in de vroege jaren tachtig. Volgens de Encyclopædia Britannica bedroegen de oorspronkelijke reserves zo'n 4,7 biljoen kubieke meter, voornamelijk opgeslagen in gesteenten uit het Laat-Krijt op een diepte van 1.000 tot 1.210 meter.
Dat maakt Yamburg het op een na grootste gasveld van Rusland, althans op het land. In de gloriejaren produceerde het veld jaarlijks meer dan 170 miljard kubieke meter, genoeg om heel West-Europa van gas te voorzien. Nu, na ruim veertig jaar productie, is het veld voor circa 80 procent uitgeput. De druk in het reservoir daalt gestaag.
Gazprom compenseert die daling met geavanceerde compressietechnologie en door diepere lagen aan te boren. De infrastructuur rond het veld is indrukwekkend: een uitgebreid netwerk van pijpleidingen verbindt Yamburg met de rest van Rusland en, via het Europese pijpleidingnetwerk, met afnemers van Duitsland tot Italië. De gasstad die bij het veld is verrezen, telt duizenden inwoners en alle voorzieningen die nodig zijn om te overleven op een plek waar de winter negen maanden duurt.
💡 Wist je dat? De permafrost rondom het Yamburg-veld is op sommige plaatsen meer dan 400 meter dik. Elke boorput moet speciaal worden geïsoleerd om te voorkomen dat de warmte van het gas de bevroren grond laat smelten.
Bovanenkovo (Rusland)
Op het kale, winderige Jamal-schiereiland, waar rendierherders nog steeds hun kuddes door de toendra drijven, bouwde Gazprom een compleet nieuwe gasprovincie uit de grond. Bovanenkovo, ontdekt in 1972, is met 4,9 biljoen kubieke meter aan reserves het grootste gasveld op het Jamal-schiereiland en het vierde grootste ter wereld.
De productie begon in 2012 na een mammoetinvestering in infrastructuur. Waar eerder niets was dan toendra, verrees een industriestad met een eigen luchthaven, een 572 kilometer lange spoorlijn naar het zuiden en drie gasbehandelingsinstallaties. Bij de officiële opening van de derde installatie in 2018 noemde president Poetin de productiecapaciteit van 115 miljard kubieke meter per jaar 'een kwart van Gazproms totale jaarproductie'.
Bovanenkovo is uniek omdat het gas uit twee verschillende geologische lagen wint: de ondiepe Cenomaan-lagen (520 tot 700 meter diep) en de diepere Aptien-Albien-lagen (1.200 tot 2.000 meter). Die combinatie in één geïntegreerd systeem was een primeur voor Rusland. De verwachting is dat het veld tot minstens 2128 gas kan leveren, meer dan een eeuw.
Toch hangt er een schaduw over Bovanenkovo. Sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 is de export van Russisch gas naar Europa drastisch gedaald. Gazprom zoekt nieuwe afzetmarkten in China en Azië, maar de pijpleidinginfrastructuur loopt nog voornamelijk westwaarts.
💡 Wist je dat? Om het ecosysteem zo min mogelijk te verstoren, liet Gazprom speciale rendierovergangen bouwen over de pijpleidingen, zodat de trekkende rendierherders hun routes kunnen blijven volgen.
Galkynysh (Turkmenistan)
Over Galkynysh bestaan meer vraagtekens dan zekerheden, en dat maakt het misschien wel het meest intrigerende gasveld op deze lijst. Ontdekt in 2006 in de woestijn van Turkmenistan, werd het veld aanvankelijk het Iolotan-veld genoemd. In 2011 gaf de Turkmeense overheid het de huidige naam, die 'bron van overvloed' betekent.
De cijfers lopen spectaculair uiteen. Het Britse adviesbureau Gaffney, Cline & Associates schatte de reserves van Galkynysh samen met de satellietvelden Yashlar en Garakol op 27,4 biljoen kubieke meter. Als dat klopt, zou het na South Pars / North Dome het tweede gasveld ter wereld zijn, met afstand. De bewezen commerciële reserves zijn echter bescheidener: zo'n 2,8 biljoen kubieke meter. De werkelijke omvang ligt waarschijnlijk ergens daartussen, maar onafhankelijke verificatie is lastig in een van de meest gesloten landen ter wereld.
De productie startte in september 2013, na ontwikkeling door een consortium van het Chinese CNPC, het Zuid-Koreaanse Hyundai Engineering en het Britse Petrofac. Drie gasbehandelingsinstallaties met een gezamenlijke capaciteit van 30 miljard kubieke meter per jaar zijn operationeel. Begin 2026 start de vierde ontwikkelingsfase, opnieuw uitgevoerd door CNPC maar volledig gefinancierd door Turkmenistan zelf.
Vrijwel al het gas gaat naar China, via de 1.833 kilometer lange Centraal-Azië-China-pijpleiding. De geplande TAPI-pijpleiding (Turkmenistan-Afghanistan-Pakistan-India) zou de afzetmarkt moeten verbreden, maar dat project wordt al jaren vertraagd door de instabiliteit in Afghanistan.
💡 Wist je dat? De reservoirs van Galkynysh liggen op ruim 4.000 meter diepte. Bij boorputten is een stabiele gasflow van 2 miljoen kubieke meter per dag gemeten, meer dan veel velden bereiken met tientallen putten tegelijk.
Urengoy (Rusland)
Tot de ontdekking van de volle omvang van South Pars in de jaren negentig, gold Urengoy als het op een na grootste gasveld ter wereld. De initiële reserves van 10,9 biljoen kubieke meter, bevestigd door Gazprom, zijn nog steeds adembenemend. Dat is ruwweg het vijftienvoudige van het hele Groningenveld.
Het veld werd ontdekt in juni 1966 in het autonome district Jamalië, net onder de poolcirkel. De eerste boorput ging de grond in op 6 juli van dat jaar. In 1978 begon de productie, en al in 1984 stroomde Urengoy-gas via pijpleidingen naar West-Europa. Sindsdien produceert het veld jaarlijks zo'n 200 miljard kubieke meter.
Wat Urengoy technisch bijzonder maakt, is de gelaagdheid van de reserves. Het gas zit opgeslagen in meerdere geologische lagen, van ondiepe Cenomaan-formaties tot de veel diepere en complexere Achimov-lagen uit het Laat-Jura, zo'n 145 tot 163 miljoen jaar oud. De ontwikkeling van die diepere lagen is relatief nieuw en vereist geavanceerde boortechnologie. Gazprom investeert er fors in om de dalende productie uit de bovenste lagen te compenseren.
Het veld is inmiddels voor zo'n 90 procent uitgeput, maar de overgebleven reserves en vooral de diepere lagen garanderen dat Urengoy nog decennia meegaat. Bij het veld ligt de stad Novy Urengoy, met bijna 100.000 inwoners de onofficiële gashoofstad van Rusland.
💡 Wist je dat? In Novy Urengoy, de stad bij het gasveld, staan gekleurde appartementsgebouwen in rijen op palen boven de permafrost. De grond is er zo koud dat funderingen in de bevroren bodem worden verankerd als pijlers.
South Pars / North Dome (Iran en Qatar)
Drie kilometer onder de zeebodem van de Perzische Golf, verdeeld over 9.700 vierkante kilometer, ligt een gasreservoir dat zijn weerga niet kent. South Pars / North Dome bevat naar schatting van het Internationaal Energieagentschap (IEA) zo'n 51 biljoen kubieke meter gas in situ, waarvan circa 35 biljoen kubieke meter winbaar is. Die ene structuur bevat bijna 19 procent van alle winbare gasreserves op aarde. Zet alle andere gasvelden in deze lijst bij elkaar, en je komt nog niet in de buurt.
Het Qatarese deel, North Dome, werd in 1971 ontdekt door Shell. Het Iraanse deel, South Pars, werd pas in 1990 bevestigd door de National Iranian Oil Company. Sindsdien ontwikkelen beide landen hun helft onafhankelijk, maar het onderliggende reservoir is één continue geologische structuur. Qatar bezit zo'n 6.000 vierkante kilometer (en de grotere reserves), Iran de overige 3.700. De reserves zijn verdeeld over de Kangan- en Dalan-formaties, kalksteen- en dolomietlagen uit het Perm, op een diepte van ongeveer 3.000 meter.
Voor beide landen is het veld van existentieel belang. South Pars levert 70 tot 75 procent van Irans gasproductie, cruciaal voor elektriciteitsopwekking, verwarming en de industrie. Qatar is dankzij North Dome uitgegroeid tot de op een na grootste LNG-exporteur ter wereld, na de Verenigde Staten. Het land investeert tientallen miljarden in uitbreiding: het North Field East-, South- en West-project moeten de LNG-capaciteit vergroten van 77 naar 142 miljoen ton per jaar tegen 2030.
In maart 2026 veranderde het geopolitieke landschap rond het veld drastisch. Israëlisch-Amerikaanse luchtaanvallen troffen de infrastructuur van South Pars, waarna brand uitbrak bij installaties. Iran vergold de aanval met raketten op Qatar's Ras Laffan-complex, het verwerkings- en exportcentrum waar vrijwel al het Qatarese LNG vandaan komt. Analisten van Wood Mackenzie waarschuwden dat de verstoring van de wereldwijde gasvoorziening maanden kan aanhouden. Op de Europese gasbeurs TTF steeg de prijs met 35 procent in één ochtend. Eén reservoir, twee landen, en de hele wereld die mee-ademt.
💡 Wist je dat? Bij het huidige productietempo kunnen de reserves van South Pars / North Dome theoretisch nog honderden jaren meegaan. Het veld bevat genoeg gas om de hele wereld ruim dertien jaar van energie te voorzien.
Rusland domineert, maar de uitdagingen stapelen zich op
Acht van de twaalf grootste gasvelden ter wereld liggen in Rusland, een concentratie die geen enkel ander land kan evenaren. West-Siberië, en dan vooral het autonome district Jamalië (Jamalo-Nenetsië), is de onbetwiste gaskluis van de planeet. Gazprom, het staatsgasbedrijf, beheert hier velden met gezamenlijke reserves die in de tientallen biljoenen kubieke meters lopen.
Maar die dominantie vertelt niet het hele verhaal. Van de acht Russische velden in deze lijst zijn Urengoy, Yamburg en Astrachan voor 75 tot 90 procent uitgeput. De productie verschuift noodgedwongen naar nieuwere velden als Bovanenkovo en Zapolyarnoye, en op termijn naar de onontgonnen offshore reserves in de Karazee (Rusanovskoye, Leningradskoye, Shtokman). Die verplaatsing kost enorme investeringen en vereist technologie die Rusland na de westerse sancties van 2022 moeilijker kan verkrijgen.
Daarbij komt het verlies van de Europese markt. Vóór de invasie van Oekraïne kwam 40 tot 45 procent van de EU-gasimport uit Rusland. In 2025 was dat nog maar 13 tot 19 procent. Gazprom zoekt alternatieven in China en India, maar de infrastructuur is daar nog lang niet op niveau. Het resultaat is een paradox: het land met de meeste gasreserves ter wereld worstelt om die reserves winstgevend aan de man te brengen.
De kloof tussen reserves en daadwerkelijke productie
Een gasveld van 4.000 km³ klinkt indrukwekkend, maar wat je eruit kunt halen hangt af van technologie, investeringen en geopolitiek. Die kloof tussen papieren reserves en werkelijke productie is een van de opvallendste patronen in deze lijst. Shtokman heeft 3.800 km³ aan reserves, maar een depletiegraad van nul procent. Rusanovskoye: idem. Galkynysh kan het op een na grootste veld ter wereld zijn, maar de bewezen reserves zijn een fractie van de meest optimistische schattingen, en onafhankelijke verificatie in Turkmenistan is zo goed als onmogelijk.
Aan de andere kant staat Groningen: een veld met oorspronkelijk 2.740 km³ dat voor meer dan 85 procent is leeggehaald en nu definitief gesloten is. Of Hassi R'Mel, dat na bijna zeventig jaar produceren voor 78 procent is uitgeput maar door slim reservoirbeheer nog altijd meer dan 100 miljard kubieke meter per jaar levert.
De vergelijking tussen velden illustreert een fundamenteel punt: reserves zijn een momentopname. Nieuwe technologie kan uitputting vertragen, maar geologische realiteit wint altijd. Het gas in de Cenomaan-lagen van Urengoy stroomde in de jaren tachtig bijna vanzelf naar boven. De diepere Achimov-lagen vereisen hoogwaardige boortechnologie en jarenlange investeringen. Hetzelfde patroon herhaalt zich wereldwijd: de makkelijke reserves zijn grotendeels gewonnen. Wat overblijft, is technisch complexer, duurder en vaak riskanter.
Gasvelden in een wereld die van fossiele brandstoffen af wil
De twaalf velden in deze lijst bevatten samen genoeg gas om de wereld bij het huidige verbruik decennia van energie te voorzien. Tegelijkertijd heeft een groeiend aantal landen zich gecommitteerd aan het terugdringen van fossiele brandstoffen. Die spanning bepaalt de komende jaren de waarde en het lot van elke kuub gas die nog in de grond zit.
Aardgas wordt door velen gezien als een overgangsbrandstof: schoner dan kolen en olie bij verbranding, maar nog altijd een bron van CO₂ en methaanemissies. De Europese Unie stuurt op een energiemix die in 2030 voor de helft uit hernieuwbare bronnen moet bestaan. Saudi-Arabië wil tegen diezelfde datum de helft van zijn elektriciteit met gas en de andere helft met hernieuwbare energie opwekken, om minder afhankelijk te worden van olie.
Voor landen als Qatar, Turkmenistan en Rusland vormen gasreserves echter nog generaties lang de economische ruggengraat. Qatar bouwt zijn LNG-capaciteit juist uit met tientallen miljarden aan investeringen. Turkmenistan plant zeven ontwikkelingsfases voor Galkynysh, gericht op een productie van 200 miljard kubieke meter per jaar. De vraag is niet óf deze velden worden geëxploiteerd, maar hoe snel de vraag wereldwijd afneemt en of die afname sneller gaat dan de investeringen worden terugverdiend.
Voorlopig wijst alles erop dat aardgas nog minstens twee tot drie decennia een hoofdrol speelt, zeker in Azië, waar de energievraag sneller groeit dan hernieuwbare bronnen kunnen leveren. De gasvelden in deze lijst zijn daarmee geen relikwieën uit een fossiel verleden, maar de brandstof van de overgang.
Eén aanval op South Pars zette de hele wereldmarkt in brand
Hoe kwetsbaar de mondiale gasvoorziening is, bleek in maart 2026 toen Israëlisch-Amerikaanse luchtaanvallen de infrastructuur van het South Pars-gasveld in Iran troffen. De Europese gasprijs op de TTF-beurs schoot diezelfde ochtend met 35 procent omhoog. Binnen uren volgden Iraanse vergeldingsaanvallen op Qatar's Ras Laffan-complex, het zenuwcentrum van de Qatarese LNG-export, en op raffinaderijen in Saudi-Arabië.
De schade aan Ras Laffan was significant. Volgens QatarEnergy werd 'uitgebreide schade' aangericht. Omdat zo'n twintig procent van de wereldwijde LNG-voorziening uit Qatar komt, vrijwel volledig via Ras Laffan, waarschuwden analisten van Wood Mackenzie dat de verstoring de mondiale LNG-markt fundamenteel kan veranderen. De olieprijzen tikten rond de 103 euro per vat aan, het hoogste niveau sinds mei 2022.
De aanval onderstreept een breder patroon: de grootste gasvelden ter wereld liggen in geopolitiek instabiele regio's. South Pars / North Dome wordt gedeeld door twee landen die niet bepaald bondgenoten zijn. De Russische velden zijn getroffen door sancties. Galkynysh is afhankelijk van één exportroute naar China. Groningen is gesloten om binnenlandse politieke redenen. Alleen Hassi R'Mel en het Noorse Troll-veld (net buiten deze top 12) bieden relatief stabiele leveringszekerheid naar Europa. De les is helder: bij gasreserves gaat het niet alleen om kubieke meters in de grond, maar om de hele keten van productie, transport en geopolitiek die ertussen zit.
