12 Grootste Bomen Ter Wereld

In het Waipoua Forest op het Noordereiland van Nieuw-Zeeland staat een boom die de Māori 'God van het Woud' noemen. Tāne Mahuta, vernoemd naar de god van bossen en vogels, is een kauriboom van 51,5 meter hoog met een stamomtrek van bijna 14 meter. De stam rijst als een gladde zuil op uit de bosbodem, zonder takken tot ver boven het bladerdak van de omringende bomen.

Kauri's groeien extreem langzaam. Tāne Mahuta is naar schatting tussen de 1.250 en 2.500 jaar oud, maar met een stamvolume van 244,5 kubieke meter staat hij onderaan deze lijst. Dat laat zien hoe absurd groot reuzensequoia's zijn: de nummer één heeft zes keer zoveel volume.

De boom werd pas in 1924 'ontdekt' door westerse landmeters die een weg door het bos uitzetten, hoewel de Māori hem uiteraard al eeuwen kenden. Sinds 2018 wordt Tāne Mahuta bedreigd door kauri dieback, een dodelijke schimmelziekte die al meerdere kauri's in de directe omgeving heeft geïnfecteerd. Het New Zealand Department of Conservation heeft strenge maatregelen genomen om de verspreiding te stoppen, waaronder verplichte schoenendesinfectie voor bezoekers.

Centurion is geen boom die je zomaar tegenkomt. Hij staat verscholen in een stukje oud bos in het zuiden van Tasmanië, omringd door secundair bos dat na kaalkap is teruggegroeid. De bergeucalyptus werd pas in 2008 ontdekt toen medewerkers van Forestry Tasmania LiDAR-data analyseerden en een uitschieter in de boomhoogtes opmerkten.

Bij de eerste klimmeting bleek Centurion 99,6 meter hoog, net onder de magische grens van 100 meter. In 2018 werd hij met grondlaser opnieuw gemeten op 100,5 meter, waarmee hij officieel de hoogste bloemplant ter wereld werd. De naam was toepasselijk: het was de honderdste reuzenboom die Forestry Tasmania registreerde.

Maar de bosbranden van 2019 sloegen hard toe. Centurion overleefde, maar verloor zo'n vier meter aan hoogte. In 2025 meet hij nog 96 meter, volgens Wikipedia. De bergeucalyptus (Eucalyptus regnans) is sowieso een kwetsbare soort: hij vormt geen lignotuber en kan zich na brand niet vanuit de basis herstellen.

Geen boom ter wereld heeft een dikkere stam. El Árbol del Tule, een Montezumacipres in het Mexicaanse Oaxaca, heeft een stamomtrek van 42 meter, gemeten in 2005. Je hebt dertig mensen nodig die elkaars handen vasthouden om de boom te omcirkelen. Met een stamvolume van 645 kubieke meter is hij de op twee na grootste boomsoort ter wereld, na de reuzensequoia en de kustmammoetboom, aldus Guinness World Records.

De boom staat op het kerkplein van het dorpje Santa María del Tule, naast een barokke kerk uit de achttiende eeuw. Het hele dorp is in feite rond de boom gebouwd. Op de tweede maandag van oktober vieren de inwoners het jaarlijkse Festival del Árbol del Tule.

Lang was er twijfel of El Árbol del Tule wel één boom was of meerdere vergroeide stammen. DNA-onderzoek met RAPD-analyse heeft bevestigd dat het inderdaad één enkel individu is. De knoestige stam zit vol bulten en groeven waarin lokale schoolkinderen diervormen aanwijzen aan toeristen: een olifant, een jaguar, een krokodil en zelfs de drie wijzen uit het Oosten.

In een afgelegen hoek van Redwood National Park staat Grogan's Fault, jarenlang beschouwd als de grootste kustmammoetboom (Sequoia sempervirens) ter wereld. Met een stamvolume van circa 1.084 kubieke meter is hij de enige niet-reuzensequoia die de top tien van grootste bomen benadert.

Kustmammoetbomen zijn de andere sequoiasoort. Ze worden hoger dan hun neef de reuzensequoia, maar minder dik. Hyperion, de hoogste boom ter wereld, is ook een kustmammoetboom. Grogan's Fault combineert een flinke hoogte met een ongewoon brede stam, wat hem zoveel volume geeft.

In 2016 werd een andere kustmammoetboom ontdekt, genaamd Hail Storm, die mogelijk een nog groter volume heeft dan Grogan's Fault. Exacte metingen van kustmammoetbomen zijn lastig door hun afgelegen locaties en dichte begroeiing. De precieze volgorde tussen deze reuzen verschuift daardoor regelmatig bij nieuwe expedities.

Diep in het Giant Forest van Sequoia National Park staat Monroe, een reuzensequoia die vernoemd is naar de vijfde president van de Verenigde Staten. Met een hoogte van 75,5 meter en een stamomtrek van bijna 28 meter is hij een van de vijf bomen in de top tien die allemaal in hetzelfde bos staan.

Het Giant Forest herbergt op een oppervlakte van amper acht vierkante kilometer vijf van de tien grootste bomen ter wereld. Dat klinkt als een sprookje, maar het komt door een specifieke combinatie van omstandigheden: diep winterse sneeuw die langzaam smelt en de wortels het hele jaar van water voorziet, milde temperaturen, en een rijke brandgeschiedenis die concurrerende boomsoorten weghoudt.

Monroe staat vlak bij de Auto Log, een gevallen reuzensequoia waar bezoekers in de jaren vijftig en zestig nog met hun auto overheen reden. Die tijden zijn voorbij, maar Monroe groeit onverstoorbaar verder. Elke jaar voegt hij ongeveer één kubieke meter hout toe aan zijn stam, vergelijkbaar met het volume van een complete boom van vijftien meter hoog.

Franklin is de minst bekende boom in deze top tien en dat heeft een simpele reden: hij staat wat verscholen in het Giant Forest, buiten de populaire wandelroutes. Vernoemd naar Benjamin Franklin meet hij 68,2 meter hoog, wat hem relatief kort maakt voor een reuzensequoia in deze rangorde. Zijn enorme stamomtrek van bijna 29 meter compenseert dat ruimschoots.

Wat Franklin bijzonder maakt, is zijn gedrongen bouw. Waar andere reuzensequoia's als pilaren oprezen, is Franklin breder dan hij hoog is in verhouding. Dat maakt hem minder fotogeniek dan General Sherman, maar niet minder indrukwekkend als je ervoor staat.

Franklin staat in de buurt van de Washington Tree, ooit de op één na grootste boom ter wereld. Die boom verloor na een blikseminslag in 2003 een groot deel van zijn kroon, en stortte in januari 2005 deels in onder een zware sneeuwlast. De Washington Tree zakte van 78 meter naar circa 35 meter en viel uit de top dertig. Het lot van Washington herinnert eraan dat zelfs de grootste bomen kwetsbaar zijn.

De Boole Tree heeft de grootste voetafdruk (grondoppervlak van de stambasis) van alle levende bomen ter wereld, met een omtrek van 34,4 meter op borsthoogte. Hij staat in Converse Basin Grove, een bos met een tragisch verleden. Eind negentiende eeuw werd vrijwel het hele bosgebied gekapt. Boole overleefde omdat houthakkers dachten dat hij de grootste boom ter wereld was en hem spaarden.

Die inschatting was overigens fout. General Sherman was al groter. Maar de vergissing redde Boole wel het leven. De boom is vernoemd naar Franklin A. Boole, het hoofd van de kapoperaties die paradoxaal genoeg besloot om deze ene reus te sparen.

Converse Basin Grove was rond 1900 een van de grootste reuzensequoiabossen. Vandaag staat Boole er min of meer alleen, omringd door secundair bos dat langzaam teruggroeit. De stompen van de gekapte reuzen liggen er nog, sommige meer dan een eeuw na dato. Reuzensequoiahout vergaat nauwelijks dankzij het hoge tanninegehalte.

De Stagg Tree is vernoemd naar Amos Alonzo Stagg, een legendarische American footballcoach, en staat in Alder Creek Grove. Met een stamomtrek van 33,2 meter en een volume van 1.205 kubieke meter is hij de vijfde grootste boom op aarde.

Het verhaal van Stagg werd in 2020 dramatisch. De Castle Fire, aangestoken door bliksem in augustus van dat jaar, raasde door tientallen reuzensequoiabossen in de Sierra Nevada. Naar schatting 7.500 tot 10.600 volwassen reuzensequoia's kwamen om, 10 tot 14 procent van de gehele populatie volgens de National Park Service. Alder Creek Grove werd zwaar getroffen. Maar de Stagg Tree zelf bleef ongedeerd.

De nabijgelegen Waterfall Tree, een andere beroemde sequoia, werd volledig verwoest. Dat de Stagg gespaard bleef terwijl bomen op meters afstand in vlammen opgingen, illustreert hoe willekeurig bosbrandschade kan zijn. Windrichting, vochtigheid van de bodem en de hoeveelheid dood hout rond de basis maken het verschil tussen overleven en sterven.

Abraham Lincoln heeft niet alleen een gedenkteken in Washington D.C. Ook in het Giant Forest staat een monument voor hem: de Lincoln Tree, met een stamvolume van 1.259 kubieke meter de vierde grootste boom ter wereld. Hij is 78 meter hoog en heeft een stamomtrek van 30 meter.

Lincoln is onderdeel van een cluster van vijf reuzen in het Giant Forest die samen een ongeëvenaard stukje natuur vormen. Naast Lincoln staan General Sherman (nummer één), President (nummer drie), Franklin (nummer zeven) en Monroe (nummer acht). Op geen andere plek op aarde staan zoveel recordbomen bij elkaar.

Dat komt niet door toeval. Het Giant Forest ligt op de westelijke helling van de Sierra Nevada, op een hoogte van circa 2.000 meter, waar de omstandigheden voor reuzensequoia's optimaal zijn. De granietbodem bevat fosfor dat bij verwering vrijkomt en via het grondwater de bomen bereikt. Onderzoekers hebben aangetoond dat de aanwezigheid van graniet een directe rol speelt in de groei van de allergrootste exemplaren.

President is niet alleen de derde grootste boom ter wereld, maar ook de oudste levende reuzensequoia waarvan de leeftijd betrouwbaar is geschat: zo'n 3.200 jaar. Toen het Oude Egypte aan de macht was van Ramses III, stond President er al.

In 2011 en 2012 voerden onderzoekers van National Geographic een uitgebreide meting uit van President. Ze klommen de boom in en brachten de takstructuur in kaart. De uitkomst verraste iedereen: als je het volume van de takken meetelt bij het stamvolume, is President de op één na grootste boom ter wereld, groter dan General Grant. De standaard rangschikking telt alleen stamvolume, maar de ontdekking liet zien dat de klassieke ranglijst niet het hele verhaal vertelt.

President is vernoemd naar Warren G. Harding, de 29e president van de Verenigde Staten. De boom heeft een relatief bescheiden hoogte van 73,4 meter maar compenseert dat met een massieve stam en een enorme kroon vol levende takken. Die takken zijn zelf al groter dan de meeste bomen in een doorsnee Nederlands bos.

General Grant was lang de boom waarvan iedereen dacht dat hij de grootste ter wereld was. Pas in 1931 wees een systematische meting uit dat zijn buurman General Sherman hem in volume overtrof. Grant bleef de nummer twee, maar kreeg als troostprijs een unieke eer: in 1926 werd hij door president Calvin Coolidge officieel uitgeroepen tot 'The Nation's Christmas Tree'.

De boom staat in General Grant Grove, een apart bosgebied in Kings Canyon National Park, op ongeveer een uur rijden van het Giant Forest. Met een stamomtrek van 32,8 meter is Grant dikker dan Sherman bij de basis, maar Sherman wint het op totaalvolume doordat hij zijn dikte beter vasthoudt naarmate de stam hoger wordt.

Elke kerst vindt er bij General Grant een herdenkingsdienst plaats, een traditie die teruggaat tot 1925. Het is een van de weinige religieuze ceremonies die structureel in een Amerikaans nationaal park plaatsvinden. De boom is ook een officieel nationaal monument, de enige levende structuur met die status.

General Sherman is de grootste boom ter wereld en dat is geen close race. Met een stamvolume van 1.487 kubieke meter heeft hij 167 kubieke meter meer dan de nummer twee. Zijn stam is 83,8 meter hoog, 7,7 meter in doorsnede, en weegt naar schatting meer dan 2.000 ton. Dat is het gewicht van vijfhonderd Afrikaanse olifanten.

De boom is vernoemd naar William Tecumseh Sherman, een generaal uit de Amerikaanse Burgeroorlog. Het verhaal gaat dat James Wolverton, een luitenant die onder Sherman had gediend, de boom in 1879 zijn naam gaf. Kort daarna doopte een socialistische commune de boom om tot Karl Marx Tree, maar na de oprichting van Sequoia National Park in 1890 keerde de oorspronkelijke naam terug.

In januari 2006 brak de grootste tak van General Sherman af. De tak had een doorsnede van meer dan twee meter en was langer dan dertig meter, groter dan de meeste volwassen bomen. Hij verpletterde het hek en kraakte het pad rond de boom. Parkbeheerders benadrukten dat het afbreken geen teken van ziekte was, mogelijk zelfs een natuurlijk verdedigingsmechanisme tegen zware weersomstandigheden.

In september 2021 werd General Sherman bedreigd door het KNP Complex Fire. Brandweerlieden wikkelden de basis van de boom in vuurwerend folie. De boom overleefde zonder schade. Maar de dreiging maakte wereldwijd duidelijk hoe kwetsbaar zelfs de allergrootste bomen zijn geworden door de opeenstapeling van een eeuw aan brandonderdrukking en een warmer klimaat.