GROOTSTE.org

12 Grootste Legers Ter Wereld

Samenleving25 maart 202612 items

China heeft het grootste leger ter wereld, met ruim twee miljoen actieve militairen. Maar het verschil met nummer twee is kleiner dan je denkt, en de lijst bevat een paar verrassende namen. Wie puur naar aantallen kijkt, ziet een wereld waarin menselijke slagkracht nog altijd meetelt.

Deze ranglijst is gebaseerd op het aantal actieve militairen per land. Dat zijn voltijds dienende mannen en vrouwen die direct inzetbaar zijn. Reservisten, paramilitairen en nationale gardes tellen niet mee. De cijfers komen uit het IISS Military Balance 2025/2026 en de Global Firepower Index 2026. Bewust gekozen: niet het sterkste of best uitgeruste leger, maar letterlijk het grootste qua personeel.

Wat opvalt: de top vijf is al jaren stabiel, maar daaronder schuiven landen op en af. Oekraïne sprong in drie jaar van buiten de top dertig naar plek zes. Ethiopië staat hoger dan je zou verwachten. En Noord-Korea heeft meer soldaten dan Rusland, ondanks een economie die een fractie is van de Russische.

Delen:
12

Egypte

Actief personeel:438.500
Reservisten:479.000
Defensiebudget:ca. $5,3 miljard (2024)
Dienstplicht:Ja, 1-3 jaar voor mannen
Bijzonderheid:Grootste leger van Afrika en het Midden-Oosten

Egypte beschikt over het grootste leger in zowel Afrika als het Midden-Oosten. Met bijna 440.000 actieve militairen en nog eens 479.000 reservisten vormt het land een serieuze regionale machtsfactor. De strijdkrachten zijn verdeeld over een landmacht, luchtmacht, marine en luchtverdediging, elk als apart onderdeel.

De Egyptische krijgsmacht heeft een bijzondere positie in de samenleving. Het leger bezit fabrieken, hotels, bouwbedrijven en landbouwgrond. Volgens schattingen controleert het militaire apparaat tussen de 25 en 40 procent van de Egyptische economie. Die verwevenheid maakt het leger niet alleen een militaire, maar ook een economische en politieke machtsfactor.

Egypte ontvangt jaarlijks circa 1,3 miljard dollar aan Amerikaanse militaire steun, een erfenis van het Camp David-akkoord uit 1978. Dat maakt het land na Israël de grootste ontvanger van Amerikaanse defensiehulp. De luchtmacht beschikt onder andere over F-16's en Franse Rafale-gevechtsvliegtuigen.

💡 Wist je dat? Het Egyptische leger runt een eigen imperium van pastafabrieken, mineraalwaterbottelarijen en benzinestations. Soldaten produceren onder andere macaroni voor de binnenlandse markt.

11

Vietnam

Actief personeel:450.000
Reservisten:5.000.000
Defensiebudget:ca. $10,2 miljard (2024)
Dienstplicht:Ja, 2 jaar voor mannen (18-25 jaar)
Bijzonderheid:Reservistenleger van 5 miljoen is een van de grootste ter wereld

Vietnam heeft 450.000 actieve militairen, maar de echte kracht zit in de reserves. Met vijf miljoen reservisten kan het land in theorie een van de grootste gemobiliseerde legers ter wereld op de been brengen. Die strategie is geen toeval: de Vietnamese militaire doctrine is gebouwd op de ervaring van decennia guerrillaoorlog.

Het Vietnamese Volksleger, opgericht in 1944 door generaal Vo Nguyen Giap, groeide uit van een handvol guerrillastrijders tot een strijdmacht die achtereenvolgens Japan, Frankrijk en de Verenigde Staten trotseerde. Die geschiedenis heeft een diepgewortelde militaire cultuur gecreëerd waarin vrijwel iedere volwassen man basistraining heeft gehad.

Modernisering gaat langzaam. Het materieel is grotendeels van Russische en Sovjet-makelij, hoewel Vietnam de laatste jaren ook toenadering zoekt tot westerse leveranciers. De marine krijgt prioriteit vanwege de territoriale geschillen met China in de Zuid-Chinese Zee, een conflictgebied dat de defensieagenda van het hele land bepaalt.

💡 Wist je dat? Vietnam heeft officieel nooit een oorlog verloren. In de twintigste eeuw versloeg het land achtereenvolgens het Franse koloniale leger (1954), de Amerikaanse strijdkrachten (1975) en het Chinese leger tijdens een korte grensoorlog (1979).

10

Zuid-Korea

Actief personeel:500.000
Reservisten:3.100.000
Defensiebudget:$47,6 miljard (2024)
Dienstplicht:Ja, 18-21 maanden voor mannen
Bijzonderheid:Permanent op oorlogsvoet met Noord-Korea sinds 1950

Zuid-Korea leeft technisch gezien nog steeds in oorlog. Het conflict met Noord-Korea eindigde in 1953 met een wapenstilstand, geen vredesverdrag. Die permanente staat van dreiging verklaart waarom een land met 52 miljoen inwoners een half miljoen soldaten onder de wapenen houdt en 3,1 miljoen reservisten paraat heeft.

Elke Zuid-Koreaanse man is verplicht minimaal achttien maanden te dienen. Voor de marine en luchtmacht is dat langer: twintig tot eenentwintig maanden. Die dienstplicht is een maatschappelijk zwaar beladen onderwerp. K-popsterren, profvoetballers en Olympische atleten krijgen regelmatig vrijstelling of verkorting, wat tot felle publieke discussies leidt.

Ondanks het relatief bescheiden personeelsbestand investeert Zuid-Korea fors in technologie. Het defensiebudget van 47,6 miljard dollar financiert onder meer geavanceerde raketafweersystemen, eigen gevechtsvliegtuigen zoals de KF-21 Boramae, en een van de modernste onderzeebootvloten van Azië. De Global Firepower Index plaatst Zuid-Korea op de vijfde plek qua totale militaire slagkracht, ver boven wat je op basis van alleen personeelsaantallen zou verwachten.

💡 Wist je dat? BTS-lid Jin moest in 2022 alsnog in militaire dienst, ondanks een speciale wetswijziging die uitstel mogelijk maakte voor cultureel verdienstelijke artiesten. De hele groep diende uiteindelijk.

9

Ethiopië

Actief personeel:503.000
Reservisten:Onbekend
Defensiebudget:ca. $1 miljard (geschat)
Dienstplicht:Ja, 18 maanden (in theorie, niet altijd afgedwongen)
Bijzonderheid:Sterk gegroeid door de burgeroorlog in Tigray (2020-2022)

Ethiopië is een naam die je niet meteen verwacht in een lijst van grootste legers. Toch heeft het land meer dan een half miljoen actieve militairen, waarmee het groter is dan de strijdkrachten van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland bij elkaar.

De omvang is grotendeels het gevolg van de burgeroorlog in de regio Tigray (2020-2022), een van de bloedigste conflicten van de eenentwintigste eeuw. De Ethiopische overheid mobiliseerde honderdduizenden soldaten, milities en regionale troepen om de opstand van het Tigray People's Liberation Front neer te slaan. Na het staakt-het-vuren in november 2022 is de omvang nauwelijks teruggebracht.

Het exacte defensiebudget is ondoorzichtig. Schattingen lopen uiteen van 500 miljoen tot ruim een miljard dollar, een fractie van wat westerse landen uitgeven. De uitrusting is overwegend verouderd en van Chinese of Russische makelij. Wat Ethiopië aan technologie mist, compenseert het met pure mensenkracht en een bevolking van ruim 130 miljoen, de op een na grootste van Afrika.

💡 Wist je dat? Ethiopië is een van de weinige Afrikaanse landen die nooit gekoloniseerd zijn. Het Ethiopische leger versloeg de Italiaanse invasiemacht in 1896 bij de Slag bij Adwa, een overwinning die tot op de dag van vandaag een nationale feestdag is.

8

Iran

Actief personeel:610.000
Reservisten:350.000
Defensiebudget:ca. $9 miljard (2024, geschat)
Dienstplicht:Ja, 21 maanden voor mannen
Bijzonderheid:Twee parallelle legers: het reguliere leger én de Islamitische Revolutionaire Garde

Iran heeft een unieke militaire structuur. Het land beschikt over twee vrijwel onafhankelijke strijdkrachten: het reguliere leger (Artesh) met zo'n 350.000 man, en de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) met circa 190.000 actieve leden. Daarnaast vallen nog zo'n 40.000 tot 90.000 paramilitairen van de Basij onder de IRGC-paraplu. Die dubbele structuur is bewust ontworpen na de Islamitische Revolutie van 1979 om te voorkomen dat één militaire organisatie een staatsgreep zou kunnen plegen.

De Revolutionaire Garde is meer dan een leger. De IRGC runt bedrijven, controleert havens, beheert een eigen inlichtingendienst en stuurt proxy-milities aan in Irak, Syrië, Libanon en Jemen. De organisatie werd door de Verenigde Staten in 2019 als terroristische organisatie bestempeld.

Ondanks zware internationale sancties heeft Iran een omvangrijke binnenlandse wapenindustrie opgebouwd. Het land produceert eigen drones, raketten en onderzeeërs. Het raketprogramma geldt als het meest uitgebreide van het Midden-Oosten, met ballistische raketten die een bereik hebben van meer dan 2.000 kilometer.

💡 Wist je dat? De Basij-militie, een paramilitaire tak van de Revolutionaire Garde, claimt 12,6 miljoen leden te hebben. In werkelijkheid kan Iran bij mobilisatie circa 600.000 van hen daadwerkelijk bewapenen en inzetten.

7

Pakistan

Actief personeel:660.000
Reservisten:550.000
Defensiebudget:ca. $10,3 miljard (2024)
Dienstplicht:Nee, vrijwillig beroepsleger
Bijzonderheid:Een van de negen landen met kernwapens

Pakistan onderhoudt het zesde grootste actieve leger ter wereld zonder ook maar één dienstplichtige. Alle 660.000 militairen zijn vrijwilligers, wat het Pakistaanse leger een van de grootste beroepslegers ter wereld maakt. Dienst nemen is voor veel Pakistanen een aantrekkelijke carrièrekeuze: het leger biedt huisvesting, onderwijs en een pensioen in een land waar die zekerheden schaars zijn.

Het leger domineert de Pakistaanse politiek al sinds de onafhankelijkheid in 1947. Pakistan heeft drie militaire staatsgrepen meegemaakt, en ook in periodes van burgerbestuur oefent het leger aanzienlijke invloed uit op buitenlandbeleid en veiligheidsagenda. De Inter-Services Intelligence (ISI), de militaire inlichtingendienst, wordt beschouwd als een van de machtigste spionagediensten ter wereld.

Als kernmacht vormt Pakistan samen met buurland India een van de meest gespannen nucleaire confrontaties op aarde. Volgens het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) beschikt Pakistan over circa 170 kernkoppen, iets meer dan India. De twee landen voerden sinds 1947 drie oorlogen tegen elkaar en talloze kleinere grensconflicten.

💡 Wist je dat? Pakistan testte zijn eerste kernwapen in 1998, slechts twee weken nadat India hetzelfde deed. De architect van het Pakistaanse nucleaire programma, Abdul Qadeer Khan, wordt in Pakistan als nationale held beschouwd, ondanks internationale beschuldigingen van nucleaire proliferatie.

6

Oekraïne

Actief personeel:730.000
Reservisten:Niet apart geregistreerd (mobilisatiesysteem)
Defensiebudget:$64,7 miljard (2024, inclusief buitenlandse steun)
Dienstplicht:Ja, mobilisatie vanaf 25 jaar sinds 2022
Bijzonderheid:Groeide van 130.000 naar 730.000 militairen in drie jaar tijd

Geen enkel land ter wereld heeft zijn leger zo snel opgeschaald als Oekraïne. Voor de Russische invasie van februari 2022 telde de Oekraïense krijgsmacht circa 130.000 actieve militairen. Anno 2025 zijn dat er 730.000, volgens het IISS. Een verzestienvoudiging, gedreven door pure noodzaak.

Die groei kwam niet zonder problemen. De gemiddelde leeftijd van Oekraïense soldaten ligt boven de veertig. Desertie en dienstweigering zijn aanhoudende uitdagingen: het Oekraïense Openbaar Ministerie opende sinds 2022 meer dan 250.000 zaken wegens desertie of ongeoorloofde afwezigheid. De overheid weigert vooralsnog de dienstplichtige leeftijd te verlagen van 25 naar 18, een maatregel die op breed maatschappelijk verzet stuit.

Wat Oekraïne onderscheidt van andere grote legers is de snelheid waarmee het westerse wapensystemen integreert. F-16's, Leopard 2-tanks, HIMARS-raketsystemen en Patriot-luchtverdediging werden binnen maanden operationeel gemaakt. Daarnaast heeft Oekraïne zich ontwikkeld tot een pionier in droneoorlogvoering, met een eigen onbemande systeemtak als volwaardige legereenheidsdienst.

💡 Wist je dat? Oekraïne besteedt 34 procent van zijn bruto binnenlands product aan defensie. Dat is veruit het hoogste percentage van alle landen ter wereld en betekent dat meer dan een derde van alles wat het land produceert naar de oorlogsinspanning gaat.

5

Rusland

Actief personeel:1.134.000
Reservisten:1.500.000
Defensiebudget:ca. $149 miljard (2024, geschat door SIPRI)
Dienstplicht:Ja, 12 maanden voor mannen (18-27 jaar)
Bijzonderheid:Grootste kernwapenarsenaal ter wereld

Rusland heeft meer kernkoppen dan welk land ook, maar qua actief personeel staat het pas op de vijfde plek. Die positie is verrassend laag voor een land dat zichzelf presenteert als militaire supermacht. De verklaring ligt deels in de demografie: Rusland kampt met een krimpende en vergrijzende bevolking die het steeds moeilijker maakt om voldoende rekruten te vinden.

De oorlog in Oekraïne legt die spanning pijnlijk bloot. Ondanks een geschat troepenbestand van meer dan een miljoen actieve militairen wist Rusland volgens westerse analisten slechts 450.000 tot 600.000 soldaten daadwerkelijk in Oekraïne in te zetten. Het Kremlin verhoogde de militaire uitgaven in 2024 met 38 procent tot een geschatte 149 miljard dollar, goed voor 7,1 procent van het bbp en 19 procent van alle overheidsuitgaven, aldus SIPRI.

Rusland vulde de gaten aan het front deels op met Noord-Koreaanse soldaten. Naar schatting 12.000 Noord-Koreanen vochten in 2024-2025 mee in de regio Koersk. Het is voor het eerst sinds de Koreaanse Oorlog dat Noord-Koreaanse troepen buiten het Koreaans Schiereiland werden ingezet.

💡 Wist je dat? Rusland beschikt over circa 5.580 kernkoppen, het grootste arsenaal ter wereld. Dat is genoeg om elke stad op aarde met meer dan 100.000 inwoners meerdere keren te vernietigen.

4

Noord-Korea

Actief personeel:1.280.000
Reservisten:600.000 (plus 5,7 miljoen paramilitairen)
Defensiebudget:ca. $7-11 miljard (geschat, 20-30% van bbp)
Dienstplicht:Ja, tot 10 jaar voor mannen, tot 8 jaar voor vrouwen
Bijzonderheid:Meest gemilitariseerde samenleving ter wereld

Noord-Korea is het meest gemilitariseerde land op aarde. Van elke duizend inwoners dienen er bijna vijftig in het actieve leger, een verhouding die nergens ter wereld wordt geëvenaard. Het Korean People's Army telt 1,28 miljoen actieve soldaten in een land met slechts 26 miljoen inwoners. Tel daar de 600.000 reservisten en 5,7 miljoen leden van paramilitaire milities bij op, en je komt op 7,6 miljoen mensen onder de wapenen. Bijna een op de drie Noord-Koreanen is op enig moment lid van een militaire organisatie.

De dienstplicht is meedogenloos lang. Mannen dienen tot tien jaar, vrouwen tot acht. Een Noord-Koreaanse man die op zijn zeventiende wordt opgeroepen, komt pas rond zijn zevenentwintigste vrij. Trouwen is tijdens de dienst verboden. Kinderen van de politieke elite zijn doorgaans vrijgesteld, een van de weinige erkende privileges in een land dat gelijkheid predikt.

Het materieel is grotendeels gedateerd. Veel tanks, vliegtuigen en artillerie stammen uit de jaren zestig en zeventig. Maar Noord-Korea compenseert met een enorm artilleriearsenaal langs de gedemilitariseerde zone, duizenden ondergrondse bunkers en tunnels, en een groeiend nucleair programma dat de strategische calculus op het Koreaans Schiereiland fundamenteel heeft veranderd.

💡 Wist je dat? Noord-Korea besteedt naar schatting 20 tot 30 procent van zijn bbp aan defensie. Ter vergelijking: de NAVO-norm is 2 procent, en de meeste westerse landen haalden die drempel tot voor kort niet eens.

3

Verenigde Staten

Actief personeel:1.315.600
Reservisten:797.200
Defensiebudget:$997 miljard (2024)
Dienstplicht:Nee, vrijwillig beroepsleger sinds 1973
Bijzonderheid:Grootste defensiebudget ter wereld, goed voor 37% van alle mondiale militaire uitgaven

De Verenigde Staten hebben qua personeelsomvang pas het derde leger ter wereld. Qua slagkracht is het met afstand het eerste. Het Amerikaanse defensiebudget van 997 miljard dollar in 2024 is groter dan dat van de negen volgende landen bij elkaar opgeteld. Dat geld financiert een oorlogsmachine met meer dan 13.000 militaire vliegtuigen, elf vliegdekschepen en bijna 800 militaire bases in tientallen landen.

Sinds 1973 draait het Amerikaanse leger volledig op vrijwilligers. De dienstplicht werd afgeschaft na de impopulaire Vietnamoorlog, en sindsdien is het leger een professioneel beroepsleger geworden. Die keuze heeft gevolgen: werving is een constante uitdaging, en het Pentagon besteedt jaarlijks miljarden aan reclame, tekenbonussen en opleidingsvergoedingen om voldoende rekruten aan te trekken.

De Amerikaanse strijdkrachten zijn opgedeeld in zes takken: Army, Navy, Marine Corps, Air Force, Space Force en Coast Guard. De Space Force, opgericht in 2019, is de jongste legertak en richt zich op ruimte- en satellietoperaties. Geen enkel ander land heeft een vergelijkbare structuur voor ruimteoorlogvoering.

💡 Wist je dat? Het Pentagon is het grootste kantoorgebouw ter wereld, met een vloeroppervlak van meer dan 600.000 vierkante meter. Ondanks de omvang kun je elk punt in het gebouw binnen zeven minuten te voet bereiken dankzij het vijfhoekige ontwerp.

2

India

Actief personeel:1.475.750
Reservisten:1.155.000
Defensiebudget:$86,1 miljard (2024)
Dienstplicht:Nee, vrijwillig beroepsleger
Bijzonderheid:Grootste vrijwilligersleger ter wereld

India heeft het grootste volledig vrijwillige leger ter wereld. Bijna anderhalf miljoen mensen kiezen er uit vrije wil voor om in uniform te dienen, zonder dat ook maar één van hen daartoe verplicht is. In een land met 1,4 miljard inwoners en beperkte werkgelegenheid is het leger een van de meest gewilde werkgevers. Jaarlijks solliciteren miljoenen Indiërs op enkele tienduizenden vacatures.

De Indiase strijdkrachten staan voor een tweefrontenuitdaging. In het noorden smeult het conflict met China langs de Line of Actual Control in de Himalaya, waar in 2020 nog dodelijke gevechten plaatsvonden. In het westen houdt de rivaliteit met kernmacht Pakistan de spanning hoog rond de betwiste regio Kasjmir. Die dubbele dreiging verklaart waarom India consequent investeert in zowel bergtroepen als nucleaire onderzeeërs.

Modernisering is een aandachtspunt. India is een van de grootste wapenimporteurs ter wereld, maar probeert die afhankelijkheid te verminderen via het Make in India-programma voor de defensiesector. Het land bouwt onder meer aan een eigen vijfdegeneratie gevechtsvliegtuig en lanceerde in 2025 een nieuwe klasse nucleair aangedreven onderzeeërs.

💡 Wist je dat? India heeft het Siachen-gletsjergebied op 6.000 meter hoogte bezet met permanent gestationeerde troepen. Het is het hoogst gelegen slagveld ter wereld, waar meer soldaten omkomen door bevriezing en hoogteziekte dan door vijandelijk vuur.

1

China

Actief personeel:2.035.000
Reservisten:510.000
Defensiebudget:$314 miljard (2024, geschat door SIPRI)
Dienstplicht:Wettelijk verplicht, in praktijk vrijwillig (genoeg aanmeldingen)
Bijzonderheid:Al dertig jaar onafgebroken stijgende defensie-uitgaven

Het Chinese Volksbevrijdingsleger is met ruim twee miljoen actieve militairen het grootste ter wereld. Geen enkel ander land komt in de buurt. Het leger is onderverdeeld in vijf hoofdonderdelen: de landmacht, marine, luchtmacht, raketmacht en de strategische ondersteuningsmacht voor cyber en ruimte. Sinds 2016 zijn de strijdkrachten georganiseerd in vijf theater commands, vergelijkbaar met de Amerikaanse regionale commando's.

China's defensiebudget steeg in 2024 met 7 procent tot een geschatte 314 miljard dollar, aldus SIPRI. Dat is de dertigste opeenvolgende jaarlijkse stijging, de langste ononderbroken reeks die SIPRI ooit registreerde. Het werkelijke budget ligt waarschijnlijk hoger: westerse analisten schatten dat China miljarden aan militaire uitgaven buiten de officiële begroting houdt, onder meer voor onderzoek en ontwikkeling.

De modernisering gaat razendsnel. China lanceerde in de afgelopen jaren meerdere vliegdekschepen, waaronder de Fujian, het eerste Chinese schip met elektromagnetische katapulten. Het hypersonische rakettenprogramma loopt volgens het Pentagon voor op dat van de VS. En het kernwapenarsenaal groeit snel: van 350 koppen in 2020 naar een geschatte 600 in 2025, met een verwachte 1.000 in 2030. Achter die cijfers schuilt een ambitie die ver voorbij de eigen grenzen reikt.

💡 Wist je dat? Hoewel China officieel een dienstplicht kent, hoefde het land die nooit af te dwingen. De combinatie van een bevolking van 1,4 miljard en een relatief aantrekkelijk militair salaris levert elk jaar genoeg vrijwilligers op om twee miljoen plekken te vullen.

Veel soldaten betekent niet automatisch een sterk leger

De twaalf landen in deze lijst hebben samen ruim elf miljoen actieve militairen. Maar wie de data naast elkaar legt, ziet snel dat omvang en slagkracht totaal verschillende dingen zijn. Noord-Korea heeft meer soldaten dan Rusland, maar een defensiebudget dat tien tot twintig keer kleiner is. Ethiopië heeft meer actief personeel dan het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland samen, maar kan geen enkel modern gevechtsvliegtuig in de lucht krijgen.

De Global Firepower Index probeert die nuance te vangen door meer dan zestig factoren te wegen: van het aantal tanks en vliegtuigen tot de kwaliteit van de logistiek en de omvang van de koopvaardijvloot. Op die gecombineerde index staat de VS onbetwist op één met een PowerIndex-score van 0,0741, gevolgd door Rusland en China. Zuid-Korea, met 'slechts' 500.000 actieve militairen, staat op plek vijf, ruim boven landen met twee of drie keer zoveel soldaten.

De les is helder: mensenkracht is een noodzakelijke basis, maar technologie, training, logistiek en geld bepalen of een leger ook daadwerkelijk kan winnen. De oorlog in Oekraïne illustreert dat dagelijks. Het numeriek kleinere Oekraïense leger houdt al meer dan drie jaar stand tegen een Rusland dat op papier over veel meer middelen beschikt.

Dienstplicht houdt de helft van de grootste legers draaiende

Van de twaalf landen in deze lijst passen er acht een vorm van dienstplicht toe. Alleen de Verenigde Staten, India, Pakistan en Ethiopië (waar de plicht wel bestaat maar zelden wordt afgedwongen) draaien op vrijwilligers. De lengte van de dienstplicht varieert enorm: van twaalf maanden in Rusland tot tien jaar in Noord-Korea.

Die keuze tussen dienstplicht en een beroepsleger is meer dan een praktisch vraagstuk. Landen met dienstplicht, zoals Zuid-Korea en Israël, beschikken over een enorme reserve van getrainde burgers die snel gemobiliseerd kunnen worden. Het nadeel is dat kortdurende dienstplicht zelden genoeg is om complexe wapensystemen te leren bedienen. Beroepslegers zoals die van de VS en India investeren meer per soldaat in training en uitrusting, maar zijn moeilijker op te schalen in tijden van crisis.

Oekraïne toonde hoe kwetsbaar een relatief klein beroepsleger kan zijn. Het land moest in 2022 in allerijl honderdduizenden burgers mobiliseren en trainen, een proces dat jaren later nog steeds met horten en stoten verloopt. Die ervaring heeft in heel Europa het debat over dienstplicht nieuw leven ingeblazen. Landen als Duitsland, Zweden en Litouwen hebben hun dienstplicht heringevoerd of versterkt.

De wereld geeft meer uit aan defensie dan ooit tevoren

De mondiale militaire uitgaven bereikten in 2024 een recordbedrag van 2.718 miljard dollar, een stijging van 9,4 procent ten opzichte van 2023. Het is de steilste jaarlijkse toename sinds het einde van de Koude Oorlog, aldus het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) in april 2025. Alle vijf de werelddelen gaven meer uit. Europa spande de kroon met een stijging van 17 procent, gedreven door de oorlog in Oekraïne.

De top vijf van militaire besteders, de VS, China, Rusland, Duitsland en India, is samen goed voor 60 procent van het wereldtotaal. Opvallend: Duitsland schoof in 2024 naar de vierde plek, voor India, na een budgetverhoging van 28 procent. Japan verhoogde zijn militaire uitgaven met 21 procent, de grootste stijging sinds 1952.

De gevolgen zijn voelbaar. Overheden moeten keuzes maken. Het Verenigd Koninkrijk verlaagde zijn ontwikkelingshulp om defensie te financieren. Estland vergrootte zijn begrotingstekort. Duitsland versoepelde zijn schuldenregels specifiek om militaire investeringen mogelijk te maken. De keuze voor kanonnen gaat steeds vaker ten koste van boter, en dat zal de komende jaren alleen maar toenemen.

Drones en cyber veranderen het slagveld sneller dan legers kunnen bijbenen

De oorlog in Oekraïne heeft een fundamentele verschuiving blootgelegd in hoe oorlogen worden gevoerd. Goedkope drones van enkele honderden euro's vernietigen tanks van miljoenen. Cyberaanvallen leggen communicatienetwerken plat voordat het eerste schot is gevallen. En satellietbeelden maken het vrijwel onmogelijk om grote troepenverplaatsingen te verbergen.

Oekraïne richtte in 2025 een volwaardige Unmanned Systems Force op als zelfstandige legertak, de eerste ter wereld. Het land zet tienduizenden drones per maand in voor verkenning, aanval en logistiek. Turkije bewees met zijn Bayraktar TB2 al eerder dat relatief goedkope drones een slagveld kunnen domineren. China en de VS investeren miljarden in autonome systemen die zonder menselijke tussenkomst doelen kunnen identificeren en aanvallen.

Deze ontwikkelingen stellen de waarde van grote staande legers ter discussie. Als één operator met een drone van tweehonderd euro een tank van vijf miljoen kan uitschakelen, wat is dan nog het nut van een miljoenenleger? Het antwoord is genuanceerd. Drones winnen veldslagen, maar bezetten geen steden. Cyberaanvallen ontregelen systemen, maar controleren geen grondgebied. Zolang oorlogen ook om grond draaien, blijven soldaten onmisbaar. Maar hoeveel je er nodig hebt, en hoe je ze inzet, verandert in razend tempo.

Delen: