15 Grootste Landen Ter Wereld

Tot 2011 was Soedan het grootste land van het Afrikaanse continent, met een oppervlakte van ruim 2,5 miljoen vierkante kilometer. Toen stemde het zuiden van het land in een referendum voor onafhankelijkheid, en verloor Soedan in één klap bijna een derde van zijn grondgebied. Zuid-Soedan werd het jongste land ter wereld, en Soedan zakte van plek tien naar vijftien in deze lijst.

Zelfs na die afsplitsing is Soedan nog altijd enorm: het past bijna 45 keer in Nederland. Het land wordt gedomineerd door de Sahara in het noorden en de Sahel in het midden, terwijl de Nijl en zijn zijrivieren een levensader vormen door het verder droge landschap. Waar de Witte en de Blauwe Nijl samenkomen in Khartoem ontstaat een van de meest iconische riviersamenvloeiingen ter wereld.

Soedan kampt sinds 2023 met een verwoestend gewapend conflict tussen het nationale leger en de paramilitaire Rapid Support Forces. Dat conflict heeft miljoenen mensen op de vlucht gedreven en maakt het land een van de grootste humanitaire crises van dit moment, volgens de VN.

Indonesië is de enige archipelstaat in deze lijst, en meteen de grootste ter wereld. Het land bestaat uit meer dan 17.000 eilanden, verspreid over een afstand van ruim 5.000 kilometer. Dat is vergelijkbaar met de afstand van Lissabon tot Moskou. Toch is slechts een fractie van die eilanden bewoond: op de meeste groeit niets anders dan mangrovebos of koraal.

Het meest opvallende aan Indonesië is de ongelijke verdeling van zijn bevolking. Java, qua oppervlakte kleiner dan Griekenland, herbergt meer dan 150 miljoen mensen. Dat maakt het het dichtstbevolkte grote eiland ter wereld. Sumatra en Kalimantan (het Indonesische deel van Borneo) zijn vele malen groter, maar dunbevolkt en grotendeels bedekt met tropisch regenwoud.

De Indonesische overheid is bezig de hoofdstad te verplaatsen van het zinkende en overvolle Jakarta naar Nusantara, een geheel nieuwe stad op Oost-Kalimantan. Het is een van de ambitieuze verhuisprojecten uit de moderne geschiedenis. Indonesië ligt bovendien op de Ring van Vuur en telt circa 130 actieve vulkanen, waaronder de beruchte Krakatau, wiens uitbarsting in 1883 wereldwijd het klimaat beïnvloedde.

Tussen de Verenigde Staten en Midden-Amerika ligt Mexico, een land met bijna twee miljoen vierkante kilometer aan woestijnen, bergen, kusten en tropische bossen. Het is het derde grootste land van de westelijke hemisfeer, na Canada en de VS, en het dichtstbevolkte Spaanstalige land ter wereld.

De geografie is spectaculair gevarieerd. De Sierra Madre Oriental en de Sierra Madre Occidental omlijsten een hoog centraal plateau waar het grootste deel van de bevolking woont. In het noorden liggen de droge woestijnen van Chihuahua en Sonora, in het zuiden de tropische bossen van Chiapas en het schiereiland Yucatán met zijn beroemde cenotes, natuurlijke zinkgaten die toegang geven tot een ondergronds rivierennetwerk.

Mexico-Stad, gebouwd op de resten van de Azteekse hoofdstad Tenochtitlán, ligt op ruim 2.200 meter hoogte in een dal omringd door vulkanen. De agglomeratie telt meer dan 21 miljoen inwoners en is daarmee een van de grootste steden van het westelijk halfrond. Het land heeft volgens UNESCO 35 werelderfgoederen, meer dan enig ander land in de Amerika's.

Saoedi-Arabië beslaat het overgrote deel van het Arabisch Schiereiland en is daarmee het grootste land in het Midden-Oosten. Het is ook het grootste land ter wereld dat geen enkele permanente rivier heeft. Alle waterlopen in het land, zogeheten wadi's, staan het grootste deel van het jaar droog. Drinkwater komt uit ontziltingsinstallaties en diepe grondwaterlagen.

De Rub al-Khali, oftewel het Lege Kwartier, is de grootste aaneengesloten zandwoestijn ter wereld en beslaat het zuidelijke deel van het land. Met circa 650.000 vierkante kilometer is dit woestijngebied alleen al groter dan Frankrijk. Toch is Saoedi-Arabië meer dan woestijn: langs de Rode Zee liggen koraalriffen, in het zuidwesten vind je de Asir-bergen met groen hoogland, en aan de Perzische Golf liggen de olievelden die het land tot een economische grootmacht maakten.

De olie-industrie heeft Saoedi-Arabië getransformeerd van een nomadische woestijnsamenleving tot een van de rijkste landen ter wereld. Onder Vision 2030, het plan van kroonprins Mohammed bin Salman, investeert het land massaal in toerisme, sport en megaprojecten zoals NEOM, een geplande futuristische stad in het noordwesten.

De Democratische Republiek Congo, niet te verwarren met buurland Republiek Congo, is het op een na grootste land van Afrika en ruim 56 keer zo groot als Nederland. Het hart van het land wordt gedomineerd door het Congobekken, dat het op een na grootste tropische regenwoud ter wereld herbergt na het Amazonegebied. Volgens het Wereldnatuurfonds beslaat dit woud circa twee miljoen vierkante kilometer, en DR Congo bevat meer dan zestig procent ervan.

Dat regenwoud is een cruciale buffer tegen klimaatverandering. Het slaat naar schatting acht procent van alle bosgebonden koolstof op aarde op. In 2017 ontdekten Britse wetenschappers in het Congobekken een veengebied ter grootte van het Verenigd Koninkrijk, dat dertig miljard ton koolstof bevat, evenveel als de hele wereldwijde energiesector in een jaar uitstoot.

De Congostroom die door het land kronkelt is de op een na langste rivier van Afrika en de diepste rivier ter wereld, met gemeten dieptes van meer dan 220 meter. DR Congo is ook een van de mineralenrijkste landen ter wereld: het bezit naar schatting zeventig procent van de wereldvoorraad kobalt, een essentieel metaal voor de batterijen in smartphones en elektrische auto's.

Sinds de afsplitsing van Zuid-Soedan in 2011 is Algerije het grootste land van het Afrikaanse continent. Het is een titel die weinig Nederlanders zouden raden, want het land valt zelden op in het nieuws. Toch is Algerije 57 keer zo groot als Nederland en strekt het zich uit van de Middellandse Zee tot diep in de Sahara.

Die Sahara domineert het beeld: ruim tachtig procent van Algerije is woestijn. Bijna de gehele bevolking woont geconcentreerd langs de smalle kuststrook in het noorden, waar het klimaat mediterraan is met zachte winters en warme zomers. Het zuiden daarentegen is een van de meest onherbergzame gebieden op aarde, met temperaturen die boven de 50°C kunnen uitkomen.

Algerije heeft de langste kustlijn van alle Noord-Afrikaanse landen, meer dan 1.600 kilometer langs de Middellandse Zee. Het land werd in 1962 onafhankelijk van Frankrijk na een bloedige onafhankelijkheidsoorlog van acht jaar. Die geschiedenis heeft diepe sporen achtergelaten in zowel de Algerijnse als de Franse samenleving. Economisch leunt Algerije zwaar op de export van aardgas en aardolie, goed voor circa 95 procent van de exportinkomsten.

Kazachstan is het grootste land ter wereld dat volledig is ingesloten door land, zonder directe toegang tot een open oceaan. Het grenst weliswaar aan de Kaspische Zee, maar dat is technisch gezien een meer, het grootste ter wereld. Met bijna 2,8 miljoen vierkante kilometer is Kazachstan groter dan heel West-Europa bij elkaar.

Het landschap bestaat grotendeels uit eindeloze steppen, de uitgestrekte graslanden die ooit het domein waren van nomadische ruitervolken. In het zuiden liggen de bergketens van de Tian Shan, in het westen de Kaspische laagte, een van de laagst gelegen gebieden op aarde. De bevolkingsdichtheid is extreem laag: slechts zo'n 7 inwoners per vierkante kilometer, vergeleken met ruim 500 in Nederland.

Kazachstan was onderdeel van de Sovjet-Unie en werd in 1991 als laatste Sovjetrepubliek onafhankelijk. Het land is economisch sterk afhankelijk van olie en gas, maar investeert in diversificatie. De ruimtebasis Bajkonoer, van waaruit decennialang Sojoez-raketten zijn gelanceerd, ligt nog altijd in Kazachstan en wordt door Rusland gepacht.

Argentinië strekt zich uit van de subtropische bossen in het noorden tot de ijzige gletsjers van Patagonië en Vuurland in het zuiden, een afstand van bijna 3.500 kilometer. Het is het grootste Spaanstalige land ter wereld en het op een na grootste land van Zuid-Amerika, na Brazilië.

De geografische variatie is enorm. In het westen vormt het Andesgebergte een natuurlijke grens met Chili, met de Aconcagua (6.961 meter) als hoogste berg van het westelijk halfrond. De pampa's in het centrum zijn de vruchtbare graslanden die Argentinië tot een van de grootste landbouwexporteurs ter wereld maken. In het zuiden ligt Patagonië, een winderig, dunbevolkt plateau dat geleidelijk overgaat in de gletsjers van Tierra del Fuego.

Argentinië claimt overigens meer grondgebied dan het officieel bezit. Het land beschouwt de Falklandeilanden (Islas Malvinas), Zuid-Georgië, de Zuidelijke Sandwicheilanden en een deel van Antarctica als Argentijns grondgebied. Die claim leidde in 1982 tot de Falklandoorlog met het Verenigd Koninkrijk.

India is pas het zevende grootste land ter wereld, maar herbergt wel de meeste mensen: sinds 2023 heeft het China ingehaald als volkrijkste land, met inmiddels circa 1,46 miljard inwoners volgens het VN-bevolkingsfonds (UNFPA). Dat betekent dat India met slechts 2,4 procent van het aardoppervlak bijna achttien procent van de wereldbevolking huisvest.

Het subcontinent vormt grotendeels een schiereiland, omsloten door de Indische Oceaan, de Arabische Zee en de Golf van Bengalen. In het noorden rijzen de Himalaya op, met de hoogste bergen ter wereld als natuurlijke grens met China en Nepal. Daartussen stromen de Ganges en de Brahmaputra, rivieren die de vruchtbare Indo-Gangetische vlakte irrigeren waar honderden miljoenen mensen van afhankelijk zijn.

De bevolkingsdichtheid is ongekend: gemiddeld bijna 500 mensen per vierkante kilometer, maar in staten als Bihar en West-Bengalen nog vele malen hoger. Tegelijk zijn er uitgestrekte onbewoonde gebieden, van de Thar-woestijn in Rajasthan tot de dichte wouden van de Western Ghats. India telt volgens de volkstelling meer dan 1.300 erkende etnische groepen en honderden talen, wat het een van de meest diverse landen ter wereld maakt.

Australië is het enige land ter wereld dat tegelijkertijd een continent is. En het is een continent van uitersten: meer dan een derde van het landoppervlak is woestijn, terwijl de noordoostelijke kust het Great Barrier Reef herbergt, het grootste koraalrifensysteem op aarde. Met 7,7 miljoen vierkante kilometer is Australië bijna even groot als de Verenigde Staten, maar het telt slechts 27 miljoen inwoners.

Die scheve verhouding maakt Australië een van de dunstbevolkte landen ter wereld. Ruim 85 procent van de bevolking woont binnen 50 kilometer van de kust, voornamelijk in het zuidoosten rond steden als Sydney, Melbourne en Brisbane. Het binnenland, de Outback, is een van de meest onherbergzame bewoonde gebieden op aarde, met temperaturen boven de 45°C en afstanden van honderden kilometers tussen nederzettingen.

De Aboriginal Australiërs bewonen het continent al minstens 65.000 jaar, wat hen tot de langst continue beschaving ter wereld maakt. Biologisch is Australië uniek vanwege zijn langdurige isolatie: het continent scheidde ruim 45 miljoen jaar geleden van Antarctica, waardoor zich een geheel eigen fauna ontwikkelde met buideldieren als kangoeroes, koala's en wombats.

Brazilië beslaat bijna de helft van Zuid-Amerika en grenst aan tien van de twaalf andere landen op het continent. Alleen Ecuador en Chili delen geen grens met deze kolos. Het is het vijfde grootste land ter wereld en het grootste van het zuidelijk halfrond.

Het noorden wordt gedomineerd door het Amazonebekken, het grootste tropische regenwoud op aarde. Het Amazonegebied produceert naar schatting twintig procent van alle zuurstof in de atmosfeer en bevat tien procent van alle diersoorten op de planeet. De Amazone zelf is qua watervolume veruit de grootste rivier ter wereld: bij de monding in de Atlantische Oceaan loost de rivier zo'n 209.000 kubieke meter water per seconde, meer dan de zeven op een na grootste rivieren ter wereld samen.

Toch is Brazilië veel meer dan regenwoud. De cerrado in het centrum is een uitgestrekt savannelandschap, de Pantanal in het westen vormt het grootste zoetwatermoeras ter wereld, en de kustlijn strekt zich uit over meer dan 7.400 kilometer. In het binnenland verrees in de jaren zestig Brasília, een geheel geplande hoofdstad ontworpen door architect Oscar Niemeyer, nu een UNESCO-werelderfgoed.

De positie van de Verenigde Staten op deze lijst is onderwerp van een aanhoudend debat. Volgens het CIA World Factbook en de VN is de VS het derde grootste land ter wereld, nog net boven China. Encyclopædia Britannica plaatst China juist op drie en de VS op vier. Het verschil zit hem in de manier van meten: de Amerikaanse cijfers tellen kust- en territoriale wateren mee, terwijl China die nooit officieel heeft gepubliceerd. Puur op landoppervlak is China groter.

Ongeacht de rangschikking is het land enorm divers. Van de toendra in Alaska tot de tropische moerassen van de Everglades in Florida, van de droge woestijnen in Nevada tot de vruchtbare landbouwgronden van het Midwesten. De VS kunnen worden opgedeeld in minstens zeven grote geografische regio's, elk met een eigen klimaat en karakter.

Alaska alleen al is groter dan de drie grootste Europese landen bij elkaar (Frankrijk, Oekraïne en Spanje). Toch woont daar slechts 0,2 procent van de Amerikaanse bevolking. De meeste Amerikanen leven aan de oost- en westkust, met een dunbevolkte middenstrook van prairies en bergen ertussen.

China en de Verenigde Staten zijn bijna identiek in grootte, met minder dan drie procent verschil. Op landoppervlak wint China, op totale oppervlakte inclusief binnenwateren scoren de VS hoger door hun enorme merengebieden. Het is een van die aardrijkskundige twistpunten waar statistici het nooit helemaal over eens zullen worden.

Wat China uniek maakt, is de extreme concentratie van zijn bevolking. Een denkbeeldige lijn van Heihe in het noordoosten naar Tengchong in het zuidwesten verdeelt het land in twee helften: ten oosten van die lijn woont 94 procent van de bevolking op 43 procent van het grondgebied. Het westen, met het Tibetaans Plateau, de Gobiwoestijn en het Tarimbekken, is grotendeels onbewoond.

China grenst aan veertien landen, samen met Rusland het hoogste aantal ter wereld. Het land heeft ondanks zijn breedte van oost naar west slechts één officiële tijdzone: Pekingtijd. Dat betekent dat in het uiterste westen van Xinjiang de zon pas rond tien uur 's ochtends opkomt. De Jangtsekiang, de langste rivier van Azië met ruim 6.300 kilometer, doorsnijdt het land van het Tibetaans Plateau tot de Oost-Chinese Zee.

Canada is het op een na grootste land ter wereld, maar in termen van landoppervlak pas de vierde. Dat komt door een eigenschap die het land uniek maakt: Canada heeft naar schatting twee miljoen meren, meer dan enig ander land. Samen bevatten die meren ongeveer twintig procent van al het zoete oppervlaktewater op aarde, volgens de Canadese overheid. De Grote Meren, die Canada deelt met de VS, vormen het grootste zoetwatermeersysteem ter wereld.

Die overvloed aan water verklaart ook waarom Canada zo'n enorme totale oppervlakte heeft terwijl het landoppervlak kleiner is dan dat van China en de VS. Bijna negen procent van Canada is bedekt met zoet water. Daarnaast bezit het land de langste kustlijn ter wereld: ruim 243.000 kilometer, inclusief de ontelbare inhammen en eilanden van de Arctische Archipel.

Met slechts 41 miljoen inwoners op bijna tien miljoen vierkante kilometer is Canada een van de dunstbevolkte landen ter wereld. Ruim 85 procent van de Canadezen woont binnen 160 kilometer van de Amerikaanse grens, in een smalle strook in het zuiden. Het noorden is een uitgestrekt gebied van toendra, boreaal bos en permanent bevroren grond, waar nauwelijks iemand woont.

Canada werd in 1867 een dominion binnen het Britse Gemenebest. Het land is officieel tweetalig: Engels en Frans, een erfenis van de Britse en Franse kolonisatie. De provincie Québec, waar het Frans de voertaal is, heeft meermaals een onafhankelijkheidsreferendum gehouden.

Rusland is met afstand het grootste land ter wereld: het beslaat ruim 17 miljoen vierkante kilometer, bijna het dubbele van nummer twee Canada. Om het in perspectief te plaatsen: Rusland is groter dan het complete continent Antarctica, en meer dan 400 keer zo groot als Nederland. Het land strekt zich uit over elf tijdzones, van de exclave Kaliningrad aan de Oostzee tot het Tsjoektsjenschiereiland bij Alaska.

Die omvang is het resultaat van eeuwen expansie. Vanaf de zestiende eeuw trokken Russische ontdekkingsreizigers en kozakken steeds verder oostwaarts door Siberië, een gebied dat grotendeels onbewoond was door het extreme klimaat. In de winter kan het in Siberië kouder worden dan min 60°C, terwijl het in de zomer in Zuid-Rusland boven de 40°C kan komen. Die temperatuurverschillen zijn de grootste ter wereld binnen één land.

Ondanks de enorme oppervlakte is Rusland relatief dunbevolkt. Met circa 144 miljoen inwoners heeft het een bevolkingsdichtheid van slechts 8,5 mensen per vierkante kilometer. Ruim 75 procent van de bevolking woont in het Europese deel, ten westen van het Oeralgebergte, terwijl 77 procent van het grondgebied in Azië ligt. Siberië, dat het grootste deel van Aziatisch Rusland beslaat, is groter dan de Verenigde Staten maar telt slechts zo'n 33 miljoen inwoners.

Rusland bezit ook bijzondere natuurwonderen. Het Baikalmeer in Zuid-Siberië is het oudste en diepste meer ter wereld, met een maximale diepte van 1.713 meter. Het bevat naar schatting twintig procent van al het niet-bevroren zoetwater op aarde. De Wolga, de langste rivier van Europa met 3.530 kilometer, stroomt door het hart van Europees Rusland.